ฅนใต้สร้างสุข [The Southern Happyness Action Networks]

ด้วยเครือข่ายสมัชชาสุขภาพ 14 จังหวัดภาคใต้ ได้จัดการประชุม สมัชชาสุขภาพภาคใต้ ครั้งที่ 2 และงานวิชาการ “ไอดิน กลิ่นใต้” ระหว่างวันที่ 13-15 มกราคม 2555 ณ มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนดุสิต ศูนย์ตรัง อ.เมือง จ.ตรัง

เป้าหมายเพื่อกำหนดทิศทางการพัฒนาภาคใต้ด้วยตนเอง โดยพิจารณาความคืบหน้าในการผลักดันมติสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ปี 2551-2553 สามประเด็น และระดมทัศนะจากทุกเครือข่าย เพื่อยกร่างข้อเสนอร่วมในการจัดการภัยพิบัติ พื้นที่ 14 จังหวัดภาคใต้ รวมทั้งพิจารณาหาความเห็นร่วม (ONE VOICE) ต่อร่างข้อเสนอฯ ทั้งหกระเบียบวาระของสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 4 พ.ศ. 2554 ได้แก่

1. การจัดการภัยพิบัติโดยชุมชนเป็นศูนย์กลาง
2. การบริหารจัดการทรัพยากรลุ่มน้ำขนาดเล็กอย่างยั่งยืน โดยกระบวนการมีส่วนร่วมของเครือข่ายและภาคีทุกภาคส่วน
3. การจัดการปัญหาการฆ่าตัวตาย (สุขใจ...ไม่คิดสั้น)
4. การจัดการปัญหาโฆษณายาและอาหารที่อวดอ้างสรรพคุณยาที่ผิดกฎหมายทางวิทยุท้องถิ่น เคเบิ้ลทีวี และโทรทัศน์ดาวเทียม
5. ยุทธศาสตร์ความปลอดภัยทางอาหาร : การจัดการน้ำมันทอดซ้ำเสื่อมสภาพ และ
6. การเข้าถึงบริการอาชีวอนามัยเพื่อสุขภาพและความปลอดภัยของคนทำงานในภาคอุตสาหกรรมและบริการ

“ราษฎรอาวุโส” เสนอ 6 แนวทางในเวทีสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ เน้นจัดการปัญหาภัยพิบัติอย่างก้าวกระโดด ย้ำคนไทยต้องร่วมมือกล้าเผชิญวิกฤต ตั้งคณะกก.ป้องกันภัยพิบัติแห่งชาติจากผู้เชี่ยวชาญทุกภาคส่วน ด้าน“ภาครัฐ” ยัน พร้อมรับมติจากทุกภาคส่วนที่นำประโยชน์สู่ปชช.

วันที่ 2 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2555 ณ ศูนย์ประชุมสหประชาชาติ ถนนราชดำเนินนอก กรุงเทพฯ  ศ.นพ.ประเวศ วะสี ผู้ทรงคุณวุฒิ และราษฎรอาวุโส แสดงปาฐกถาในพิธีเปิดสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 4 พ.ศ.2554 ในหัวข้อ "รับมือภัยพิบัติ จัดการสุขภาวะ" ว่าภัยพิบัติถือเป็นภัยหลวงที่กระทบต่อสุขภาวะของคนไทย ซึ่งคาดว่าน่าจะต้องเผชิญกับภาวะนี้อีกอย่างน้อย 20 ปี พร้อมระบุภัยพิบัติไม่ได้มีเพียงภัยธรรมชาติ แต่ภัยพิบัติคือการบรรจบของวิกฤตต่างๆ ทั้งวิกฤตเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และวิกฤตการเมือง ซึ่งอาจนำไปสู่สงครามการแย่งชิงทรัพยากร

มติสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 4
1. ความปลอดภัยทางอาหาร: การจัดการน้ำมันทอดซ้ำเสื่อมสภาพ
2. การจัดการปัญหาการฆ่าตัวตาย (สุขใจ...ไม่คิดสั้น)
3. การจัดการภัยพิบัติโดยชุมชนเป็นศูนย์กลาง
4. การบรหารจัดการทรัพยากรลุ่มน้ำขนาดเล็ก อย่างยั่งยืนฯ
5. การจัดการปัญหาโฆษณายาและอาหารที่อวดอ้างสรรพคุณยาฯ
6. การเข้าถึงบริการอาชีวอนามัยเพื่อสุขภาพและความปลอดภัยฯ

เมื่อวันที่ 19-20 กุมภาพันธ์ 2555 ณ โรงแรมนานาบุรี อ.เมืองชุมพร จ.ชุมพร
เวทีสรุปบทเรียนการพัฒนานโยบายสาธารณะเพื่อสุขภาพแบบมีส่วนร่วม ปีงบประมาณ 2554
และวางแผนการขับเคลื่อนงาน ปีงบประมาณ 2555-2556 กลุ่มพื้นที่ภาคใต้

เมื่อวันที่ ๑๒ มีนาคม ๒๕๕๕ ณ สถาบันวิจัยจุฬาภรณ์ ตัวแทนจากภาคประชาชน ภาครัฐ ผู้ประกอบการ(ภาคเอกชน) และองค์กรปกครองสาวนท้องถิ่น จากทั่วประเทศ ได้เข้าร่วมการประชุมเชิงปฎิบัติการเพื่อระดมความเห็นความพร้อมและความต้องการ การพัฒนาศักยภาพและการสนับสนุนการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ จาประสบการณ์ที่ผ่านมา โดยนายแพทย์วิพุธ พูลเจริญ ผู้มีบทบาทสำคัญในการริเริ่มหลักการการประเมินผลกระทบทางสุขภาพได้มาให้ข้อคิดและชี้ให้เห็นความสำคัญและจำเป็นในการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ คุณเพ็ญ สุขมาก นศ.ปริญญาเอกคณะการจัดการสิงแวดล้อมก็ได้นำเสนอผลการสำรวจข้อมูลความต้องการและความพร้อมในการสนับสนุนการประเมินผลกระทบทางสุขภาพ (HIA)

ระหว่างวันที่ ๒๐-๒๒ มีนาคม ๒๕๕๕ ผมได้มีโอกาสเข้าร่วมศึกษาดุงานและแลกเปลี่ยนเรียนรู้ประสบการณ์การขับเคลื่อนชุมชนให้เปนชุมชนสุขภาวะ ที่จ.เชียงราย โดยมีผู้เข้าร่วมที่ประกอบด้วย คณะอนุกรรมการอำนวยการแผนงาน สสส.สำนัก๖ ทีมติดตามทั่วไป ทีมติดตามเฉพาะประเด็น ทีมสังเคราะห์ความรู้ทีมสื่อสารสาธารณะ และเจ้าหน้าที่ สสส. วันที่ ๒๐ มีนาคม ๒๕๕๕ ก็เดินทางเข้าที่พักที่ โรงแรมเดอะเลเจนต์ จ.เชียงราย

วันที่ ๕-๖ เมษายน ๒๕๕๕ กองทุนหลักประกันสุขภาพระดับตำบล จาก ๑๕ ตำบล ๑๒ อำเภอ  ในพื้นที่ จ.ปัตตานี ได้แก่ ตำบลปูยุด รูสะมิแล บานา อ.เมือง ต.นาเกตุ ต.ทรายขาว อ.โคกโพธิ์ ต.ยาบี อ.หนองจิก ต.ดอน อ.ปานาเระ ต.เกาะจัน อ.มายอ ต.ปะเสยะวอ อ.สายบุรี ต.พิเทน อ.ทุ่งยางแดง ต.ดอนทราย อ.ไม้แก่น ต.บางปู อ.ยะหริ่ง ต.ประจัน อ.ยะรัง ต.ปล่องหอย อ.กะพ้อ ต.ป่าไร่ อ.แม่ลาน มาเรียนรู้ร่วมกันเรื่องกระบวนการสมัชชาสุขภาพในการพัฒนาข้อเสนอในการพัฒนาระบบสุขภาพในท้องถิ่น ห้องประชุมถูกจัดแบ่งเป็นกลุ่มๆตามกองทุน เริ่มต้นด้วยรองประธานสมัชชาสุขภาพจังหวัดปัตตานีกล่าวเปิด หลังจากนั้น ผศ.ดร.พงค์เทพ สุธีรวุฒิ เริ่มนำกระบวนการโดย การแจกกระดาษให้ผู้เข้าร่วมประชุมได้เขียน ชื่อสกุล ที่มา ระบบสุขภาพคืออะไรในความเข้าใจของตนและในความคิดของทีมงานคืออะไร และปัจจัยอะไรที่มีผลทำให้เกิดสุขภาวะ    กระบวนการนโยบายสาธารณะด้านสุขภาพ คืออะไร และทำกระบวนการอย่างไร แผนที่ทางเดินยุทธศาสตร์คืออะไร ทำอย่างไร กระบวนการสมัชชาคืออะไร ทำอย่าง
อ.พงค์เทพ ยำกับผู้เข้าร่วมประชุมว่า สมัชชาสุขภาพ ทำงานร่วมกับกองทุนหลักประกันสุขภาพตำบลได้ หลักการทำงานเริ่มจากการทบทวนสถานการณ์ ระบบสุขภาพทั้ง ๔ มิติ  ปัจจัยที่เกี่ยวข้องทั้ง คน สิ่งแวดล้อม และกลไก และมองระบบสุขภาพที่พึงประสงค์ในพื้นที่ ในแบบองค์รวมและจึงคิดกิจกรรม แผน ยุทธศาสตร์ นโยบาย ช่วงบ่ายกองทุนสุขภาพตำบล ดอน ต.ยาบี ต.นาเกตุ และดอนทรายได้มาร่วมแลกเปลี่ยนประสบการณ์การใช้กระบวนการสมัชชาสุขภาพในการขับเคลื่อนประเด็นจังหวัด โดย ต.ดอน จัดสมัชชาสุขภาพในประเด็นท้องไม่พร้อม ต.นาเกตุ อนามัยแม่และเด็ก ต.ดอนทรายประเด็น ต.ยาบี ประเด็น ลดหวาน มัน เค็ม

การจัดสมัชชาสุขภาพระดับพื้นที่ สมัชชาสุขภาพระดับตำบล
วันที่ ๖ เมษายน ๒๕๕๕
ช่วงเช้า เริ่มต้นด้วยการฝึกปฏิบัติการ แต่ละตำบลคิด ออกแบบ การจัดกระบวนการสมัชชาสุขภาพ การคิด และการกลไกคณะทำงาน แหล่งเงินทุน การศึกษาสภานการณ์ในพื้นที่ระบบสุขภาพองค์รวม การวางเป้าหมาย การพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบาย
ประกอบกับจากการฟังกรณีตัวอย่าง ต.นาเกตุ และ ต.ดอน

ช่วงบ่าย คุณจารึกไชยรักษ์ มาอธิบายกระบวนการสมัชชาสุขภาพ ต่อจากที่อาจารย์พงค์เทพ คุย  เมื่อได้คณะทำงาน การศึกาสถานการณ์ การวางเป้า และการพัฒนาข้อเสนอเชงนโยบาย  คือการแสวง หาฉันทามติต่อร่างข้อเสนอเชิงนโยบาย โดยเริ่มจากกการกำหนดผู้เข้าร่วม คือ สมาชิกสมัชชาสุขภาพ (ซึ่งเป็นตัวแทนกลุ่มเครือข่ายจริงๆมีบทบาทในการขับเคลื่นองานจริงๆ) ผู้สังเกตุการณ์ ผู้ทรงคุณวุฒิ  บทบาทของผู้เข้าร่วมสมัชชาสุขภาพ การกำหนดระเบียบวาระ การดำเนินการประชุม อ.พงค์เทพเสริมเรื่องการจัดทำเอกสารร่างข้อเสนอเชิงนโยบาย
เอกสารหลัก โดยต้องประกอบด้วย สถานการณ์ปัญหาของพื้นที่เป็นอย่างไร ปัจจัยอะไรที่เป็นสาเหตุของปัญหา วิธีการแนวทางจัดการแก้ปัญหา เป็นอย่างไร มีทุน และใครทำอะไรที่จะนำมาใช้สนับสนุนการแก้ปัญหา
เอกสารร่างมติ  หรือร่าข้อตกลงร่วมกัน เป็นเอกสารที่แสดงให้เห็นว่าใคร ต้องทำอะไร อย่างไร  (คน องค์กร หน่วยงาน เครือข่าย  ทั้งในพื้นที่ นอกพื้นที่ ที่เกี่ยวข้อง)