แบบฟอร์มการเก็บข้อมูลเพื่อการประเมินแบบมีโครงสร้าง

ชื่อโครงการ ชาวนาปลอดภัย ใส่ใจผู้บริโภค บ้านหนองถ้วย

รหัสโครงการ 58-03898 รหัสสัญญา 58-00-2111 ระยะเวลาโครงการ 15 กันยายน 2558 - 15 ตุลาคม 2559

แบบประเมินคุณค่าของโครงการที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเสริมสุขภาพ

เป็นการคุณค่าที่เกิดจากโครงการในมิติต่อไปนี้

  • ความรู้ด้านการสร้างเสริมสุขภาพและนวัตกรรมเชิงระบบสุขภาพชุมชน
  • การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่มีผลต่อสุขภาวะ
  • การปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ
  • ผลกระทบเชิงบวกและนโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อการสร้างสุขภาวะชุมชน
  • กระบวนการชุมชน
  • มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น
ผลที่เกิดขึ้นรายละเอียดหลักฐาน/แหล่งอ้างอิงแนวทางการพัฒนาต่อ
มีไม่มี
1. เกิดความรู้ หรือ นวัตกรรมชุมชน

 

 

 

1. ความรู้ใหม่ / องค์ความรู้ใหม่

** การผลิตเชื้อราไตรโครโดม่า เพื่อใช้ในการจำกัดเชื่้อราในโรคพืช ทำให้พืชมีความทนทาน โดยไม่ต้องใช้สารเคมี

**การผลิตเชื้อราบิวเวอร์เรีย ประโยชน์เชื้อราบิวเวอเรีย สามาถทำลายแมลงศัตรูพืชได้หลายชนิด เช่น เพลี้ยงไฟ หนอนห่อบข้าว เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล เพลี้ยจั้กจั่น แมลงหวี่ขาว

  • เว้ปไซต์ คนใต้สร้างสุข

  • บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

รวมกลุ่มกันทำเพื่อจำหน่ายในชุมชน

2. สิ่งประดิษฐ์ / ผลผลิตใหม่

การผลิตเชื้อราไตรโครโดม่าและการผลิตเชื้อราบิวเวอร์เรีย

  • เว้ปไซต์ คนใต้สร้างสุข

  • บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

3. กระบวนการใหม่

มีประชุมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นระหว่างสมาชิกในชุมชนและเวทีของสภาผู้นำเป็นประจำทุกเดือน

  • เว้ปไซต์ คนใต้สร้างสุข

  • บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

4. วิธีการทำงาน / การจัดการใหม่

มีการทำงานโดยเป็นทีมทำงานของแกนนำชุมชนทุกฝ่าย เช่น ผญ.กลุ่มสตรี กลุ่มอาชีพเช่น กลุ่มทำนา กลุ่มเครื่องแกง และกลุ่มประชาชนโดยในการทำโครงการทุกโครงการในพื้นที่ใช้เวทีการประชุม ประชาชคมในการตัดสินใจร่วมกัน

  • เว้ปไซต์ คนใต้สร้างสุข

  • บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

5. การเกิดกลุ่ม / โครงสร้างในชุมชนใหม่

มีทีมสภาผู้นำ จำนวน 40 คน ประกอบด้วย กรรมการหมู่บ้าน 19 คน อสม.5 คน ผู้นำอช. 2 คน ตัวแทนเกษตร 1คน อบต. 4 คน ปราชญ์ชาวบ้าน 5 คน ผู้ใหญ่บ้าน 1 คน กำนัน 1 คน ครู 2 คน เกษตรตำบล 1คน ในการร่วมตัดสินใจและวางแผนการทำงานร่วมกัน

  • เว้ปไซต์ คนใต้สร้างสุข

  • บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

ใช้กลไกสภาผู้นำในการขับเคลื่อนชุมชน

6. แหล่งเรียนรู้ใหม่

บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา เปิดเป็นจุดเรียนรู้การทำเกษตรอินทรีย์ให้กับโรงเรียนขยายโอกาสในพื้นที่เข้ามาเรียนรู้การทำเกษตรอินทรีย์ การทำนาอินทรีย์ การผลิตปุ๋ยหมัก การผลิตเชื้อราใช้ในการทำเกษตรลดใช้สารเคมี

กลุ่มเกษตรอินทรีย์บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

7. อื่นๆ

 

 

 

2. เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่เอื้อต่อสุขภาพ

 

 

 

1. การดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคล

มีการเชิญชวนให้เกษตรกรในชุมชน เช่น เกษตรกรที่ทำนา ปลูกผัก มีการลดใช้สารเคมี แต่ให้มีการใช้ปุ๋ยหมักให้มากขึ้น

กลุ่มเกษตรอินทรีย์บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

2. การบริโภค

มีการสนับสนุนให้คนในชุมชนมีการผลิตข้าวไว้กินเองเป็นลำดับแรก เหลือกินจำหน่าย และเน้นการทำนาแบบอินทรียื

กลุ่มเกษตรอินทรีย์บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

3. การออกกำลังกาย

 

 

 

4. การลด ละ เลิก อบายมุข เช่น การพนัน เหล้า บุหรี่

 

 

 

5. การลดพฤติกรรมเสี่ยง เช่น พฤติกรรมเสี่ยงทางเพศ การขับรถโดยประมาท

 

 

 

6. การจัดการอารมณ์ / ความเครียด

 

 

 

7. การดำรงชีวิต / วิถีชีวิต เช่น การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น / สมุนไพรในการดูแลสุขภาพตนเอง

มีการผลิตเครื่องแกงตำมือโดยใช้วัตถุดิบ สมุนไพรในชุมชน ในรูปแบบกลุ่มขายในชุมชน ทำให้เครื่องแกงที่ได้มีความสะอาด ปลอดภัยจากสารเคมี และสารกันบูด

กลุ่มเครื่องแกงบ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

8. พฤติกรรมการจัดการตนเอง ครอบครัว ชุมชน

 

 

 

9. อื่นๆ

 

 

 

3. การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ (กายภาพ สังคม และเศรษฐกิจ)

 

 

 

1. กายภาพ เช่น มีการจัดการขยะ ป่า น้ำ การใช้สารเคมีเกษตร และการสร้างสิ่งแวดล้อมในครัวเรือนที่ถูกสุขลักษณะ

การผลิตเชื้อราไตรโครโดม่าและการผลิตเชื้อราบิวเวอร์เรีย ใช้ในการทำเกษตรโดยเฉพาะในแปลงนาข้าว เพื่อลดการใช้ยาฆ่าแมลง

  • เว้ปไซต์ คนใต้สร้างสุข

  • กลุ่มทำนาอินทรียืบ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

มีการรวมกลุ่มกันผลิต เพื่อจำหน่ายให้เกษตรกรในพื้นที่เป็นทางเลือกในการลดใช้สารเคมี

2. สังคม เช่น มีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ลดการเกิดอุบัติเหตุ ครอบครัวอบอุ่น การจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อเด็ก เยาวชน และกลุ่มวัยต่าง ๆ มีพื้นที่สาธารณะ/พื้นที่ทางสังคม เพื่อเอื้อต่อการส่งเสริมสุขภาพของคนในชุมชน มีการใช้ศาสนา/วัฒนธรรมเป็นฐานการพัฒนา

คนในชุมชนส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธเป็นสิ่งยึดเหนี่ยวจิตใจ มีประเพณีต่าง ๆมากมาย เช่นลากพระช่วงเดือน 11 งานทอดกฐิน ลอยกระทง การทำขวัญข้าว

  • บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

3. เศรษฐกิจสร้างสรรค์สังคม /สร้างอาชีพ / เพิ่มรายได้

1.มีการนำปรัชญาศก.พอเพียงมาใช้ในการดำรงวิถีชีวิต

2.ส่งเสริมให้มีการรวมกลุ่มในการการสร้างอาชีพเสริมในชุมชน เช่น กลุ่มเครื่องแกง กลุ่มนาอินทรียื กลุ่มปลูกผักอินทรีย์

  • บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

4. มีการบริการสุขภาพทางเลือก และมีช่องทางการเข้าถึงระบบบริการสุขภาพ

 

 

 

5. อื่นๆ

 

 

 

4. การพัฒนานโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อสุขภาวะ

 

 

 

1. มีกฎ / กติกา ของกลุ่ม ชุมชน

กลุ่มนาอินทรียื กลุ่มปลูกผักอินทรีย์ ต้องไม่ใช้สารเคมีในการทำ ผลผลิตที่นำส่งให้กับกลุ่มเพื่อไปจำหน่ายที่ รพ.ระโนด ต้องมีความปลอดภัย หากมีการตรวจพบ ทางกลุ่มจะงดการรับซื้อผลผลิต และกล่าวตักเตือน กลุ่มจะมีการติดตามตรวจสอบผลผลิตใหม่จนกว่าจะไม่พบสารเคมีจึงจะรับซื้อผลผลิต

  • กลุ่มทำนาอินทรีย์ และกลุ่มปลูกผักอินทรีย์บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

2. มีมาตรการทางสังคมของกลุ่ม ชุมชน

 

 

 

3. มีธรรมนูญของชุมชน

 

 

 

4. อื่นๆ เช่น ออกเป็นข้อบัญญัติท้องถิ่น ฯลฯ

 

 

 

5. เกิดกระบวนการชุมชน

 

 

 

1. เกิดการเชื่อมโยงประสานงานระหว่างกลุ่ม / เครือข่าย (ใน และหรือนอกชุมชน)

มีการประสานงานกับชุมชนอื่น ๆ เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เช่น กลุ่มทำข้าวอินทรีย์ จ.ยโสธร กลุ่มกสิกรรม บ้านคีรีวง จ.นครฯ ซึ่งจะนำมาปรับใช้กับชุมชน

  • กลุ่มทำนาอินทรียืบ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

2. การเรียนรู้การแก้ปัญหาชุมชน (การประเมินปัญหา การวางแผน การปฏิบัติการ และการประเมิน)

สภาผู้นำชุมชน 40 คน มีการประชุมประจำเดือน มีการวางแผนการทำงานร่วมกัน

  • เว้ปไซต์ คนใต้สร้างสุข

  • บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

3. การใช้ประโยชน์จากทุนในชุมชน เช่น การระดมทุน การใช้ทรัพยากรบุคคลในชุมชน

สภาผู้นำชุมชน 40 คน เป็นกลไกขับเคลื่อนในการพัฒนาชุมชน

  • เว้ปไซต์ คนใต้สร้างสุข

  • บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

4. มีการขับเคลื่อนการดำเนินงานของกลุ่มและชุมชนที่เกิดจากโครงการอย่างต่อเนื่อง

สนับสนุนให้คนในชุมชนมีการทำเกษตรอินทรีย์ มีการศึกษาดูงานนอกพื้นที่กับกลุ่มอื่น เพื่อให้คนในชุมชนเกิดการเรียนรู้ และเข้าใจการทำเกษตรอินทรีย์

  • กลุ่มทำนาอินทรียืบ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

5. เกิดกระบวนการจัดการความรู้ในชุมชน

มีการจัดอบรมให้ความรู้แก่กลุ่มเกษตรกรในชุมชน โดยการประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น สนง.เกษตร

  • เว้ปไซต์ คนใต้สร้างสุข

  • บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

6. เกิดทักษะในการจัดการโครงการ เช่น การใช้ข้อมูลในการตัดสินใจ การทำแผนปฏิบัติการ

มีการพูดคุยประชุมประจำเดือนทั้งของสภาผู้นำ และการประชุมหมู่บ้าน เพื่อให้เกิดการรับรู้ข้อมูลข่าวสารต่าง ๆ ในชุมชน

  • เว้ปไซต์ คนใต้สร้างสุข

  • บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

7. อื่นๆ

 

 

 

6. มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ

 

 

 

1. ความรู้สึกภาคภูมิใจในตัวเอง / กลุ่ม / ชุมชน

เนื่องจากเป็นชุมชนชนบท วิถีชุมชนมีการแบ่งปันเอื้ออาทร

  • เว้ปไซต์ คนใต้สร้างสุข

  • บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

2. การเห็นประโยชน์ส่วนรวมและส่วนตนอย่างสมดุล

มีการทำกิจกรรมร่วมกัน ช่วยเหลือกัน เช่น งานบุญประเพณีตามหลักศาสนา ,งานบวช งานแต่ง เป็นต้น

  • เว้ปไซต์ คนใต้สร้างสุข

  • บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

3. การใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย และพอเพียง

มีการทำเกษตร เช่นปลูกผัก ปลูกข้าวทั้งบริโภคเอง และเหลือจำหน่าย

  • เว้ปไซต์ คนใต้สร้างสุข

  • บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

4. ชุมชนมีความเอื้ออาทร

เนื่องจากเป็นชุมชนชนบท วิถีชุมชนมีการแบ่งปันเอื้ออาทร มีการทำกิจกรรมร่วมกัน ช่วยเหลือกัน เช่น งานบุญประเพณีตามหลักศาสนา ,งานบวช งานแต่ง และประเพณีกีฬาหมู่บ้าน เช่น ฟุตบอล วอลเลย์บอล ตะกร้อ แข่งกีฬาพื้นบ้าน วิ่งกระสอบ กินวิบาก เป็นต้น

  • เว้ปไซต์ คนใต้สร้างสุข

  • บ้านหนองถ้วยหมู่ 2 ต.ตะเครียะ อ.ระโนด จ.สงขลา จังหวัด สงขลา

 

5. มีการตัดสินใจโดยใช้ฐานปัญญา

 

 

 

6. อื่นๆ

 

 

 

7. บทคัดย่อ

 

 

 

1. บทคัดย่อ

ชุมชนบ้านหนองถ้วย มีลักษณะเป็นชุมชนชนบท มีการพึ่งพาอาศัยกัน นับถือศาสนาพุทธ 99 % มีวิถีวัฒนธรรม การดำเนินชีวิตที่ถุก ถ่ายทอดมาจากบรรพบุรุษในด้านเกษตรกรรม โดยมีการทำนาปีละ 2 ครั้ง พันธุ์ข้าวที่ใช้ปลูก คือ กข.47 หอมประทุม ไรซ์เบอรรี่่ หอมนิล ถ้วยทอง และการปลูกผักได้แก่ ผักคะน้า ผักบุ้ง แตงกวา ถั่วฝักยาว มะเขือ ตลอดจนมีการเลี้ยงสัตว์ เช่น เลี้ยงวัว แพะ เป็ด ไก่ ปลา เพื่อส่งขายในตัวเมืองระโนด และบริโภคในครัวเรือน จากสถานการณ์ของชุมชนก่อนเริ่มโครงการ คนในชุมชนมีการใช้สารเคมี ยาฆ่าแมลงศัตรูพืชอย่างแพร่หลาย และกว้างขวางโดยเฉพาะการนำนาข้าว นำมาซึ่งปัญหาของการใช้สารเคมี ยาฆ่าแมลงในชุมชนจากการดำเนินโครงการในระยะหนึ่งปี ทำให้เกิดผลสัมฤิทธิ์ ดังนี้

  1. คนในชุมชนมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการลดใช้สารเคมีคนในชุมชนมีความรู้ ความเข้าใจ มีการรวมกลุ่มการทำสารอินทรีย์ใช้เองในชุมชนเช่น การผลิตเชื้อราไตรโครโดม่า เพื่อใช้ในการจำกัดเชื่้อราในโรคพืช ทำให้พืชมีความทนทาน ทำให้พืชมีการเจริญเติบโต แข็งแรงและการผลิตเชื้อราบิวเวอร์เรียที่ช่วยในการกำจัดแมลงศัตรูพืชได้หลายชนิด เช่น เพลี้ยงไฟ หนอนห่อบข้าว เพลี้ยกระโดดสีน้ำตาล เพลี้ยจั้กจั่น แมลงหวี่ขาว

  2. การทำปุ๋ยหมักจากมูลสัตว์ เช่น มูลวัว ซึ่งมีจำนวนมากในชุมชน จึงเป็นการฝึกให้คนในชุมชนได้รู้จักนำวัสดุในชุมชนมาใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด

  3. มีสภาผู้นำชุมชน 40 คน เป็นกลไกขับเคลื่อนในการพัฒนาชุมชน และการดำเนินโครงการ สร้างการมีส่วนร่วมให้คนในชุมชนได้แสดงความคิดเห็น และทำงานร่วมกันในลักษณะทีมทำงานทั้งชาย และหญิง ทำให้เกิดความสามัคคีของคนในชุมชน

  4. การลดใช้สารเคมีในชุมชน ทำให้ทรัพยากรแหล่งน้ำ ที่ดินพื้นที่มีความอุดมสมบรูณ์ในระบบห่วงโซ่อาหารของสัตว์ที่อาศัยในแหล่งน้ำจืดหรือในพื้นที่นา เช่น ปลาซ่อน ปลาดุก ปูนา หอย กุ้ง ฯลฯ นำไปสู่ความมั่นคงทางอาหารของคนในชุมชนและการสร้างรายได้ ลดรายจ่าย

  5. มีครัวเรือนของกลุ่มเกษตรกรที่สามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมจากการทำเคมีในแปลงนาข้าว มาเป็นนาอินทรีย์ จำนวน 85 ครัวเรือน และครัวเรือนที่ยังทำแบบเคมีอยู่ 20 ครัวเรือน และครัวเรือนที่ทำทั้งแบบเคมีและอินทรีย์รวมกัน 24 ครัวเรือน

** สรุปภาพรวมโครงการ/รายละเอียด จะนำไปใส่ในบทคัดย่อของรายงาน ส.3