แบบฟอร์มการเก็บข้อมูลเพื่อการประเมินแบบมีโครงสร้าง

ชื่อโครงการ บ้านนาข่าเหนือ หมู่ที่ 4 ร่วมใจจัดการขยะเพื่อความยั่งยืน

รหัสโครงการ 58-03945 รหัสสัญญา 58-00-1919 ระยะเวลาโครงการ 15 กันยายน 2558 - 15 ตุลาคม 2559

แบบประเมินคุณค่าของโครงการที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเสริมสุขภาพ

เป็นการคุณค่าที่เกิดจากโครงการในมิติต่อไปนี้

  • ความรู้ด้านการสร้างเสริมสุขภาพและนวัตกรรมเชิงระบบสุขภาพชุมชน
  • การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่มีผลต่อสุขภาวะ
  • การปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ
  • ผลกระทบเชิงบวกและนโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อการสร้างสุขภาวะชุมชน
  • กระบวนการชุมชน
  • มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น
ผลที่เกิดขึ้นรายละเอียดหลักฐาน/แหล่งอ้างอิงแนวทางการพัฒนาต่อ
มีไม่มี
1. เกิดความรู้ หรือ นวัตกรรมชุมชน

 

 

 

1. ความรู้ใหม่ / องค์ความรู้ใหม่

 

 

 

2. สิ่งประดิษฐ์ / ผลผลิตใหม่

 

 

 

3. กระบวนการใหม่

มีจุดรับขยะเคลื่อนที่เดลิเวอรี่กับรถธนาคารขยะชุมชน ถ้าหากเจ้าของบ้านไม่สะดวกที่จะนำขยะมาที่จุดรับซื้อขยะของชุมชนให้มาแจ้งที่จุดรับซื้อขยะของชุมชน จะมีรถธนาคารขยะไปรับขยะถึงหน้าบ้าน นำขยะมาขึ้นตาชั่งที่จุดรับซื้อขยะของชุมชน มีการจดบันทึกรายการน้ำหนักขยะแต่ละประเภทให้กับเจ้าของขยะเพื่อเอาไว้เป็นหลักฐาน เป็นเอกสารที่สามารถคำนวณตังและเปรียบเทียบรายการขยะได้ว่าเพิ่มขึ้นหรือลดลง ใครที่แยกขยะมา ได้ราคาสูง เป็นอีกกลยุทธ์หนึ่งที่ส่งเสริมให้ครัวเรือนคัดแยกขยะจากต้นทาง ด้วยความมือใหม่ ยังอาจแยกผิดกันอยู่บ้าง แต่มีระบบพี่สอนน้อง แซวกัน แยกกันลงถุงให้ถูกต้อง เกิดการเรียนรู้กันไป

ภาพถ่าย เอกสารรายงาน

ภาพถ่าย เอกสารรายงาน

4. วิธีการทำงาน / การจัดการใหม่

รวมตัวกัน สร้างคน สร้างฐานข้อมูล นำมาวิเคราะห์ข้อมูลโดยเยาวชนในชุมชน ตั้งแก็งเยาวชนนักจัดเก็บข้อมูล และคืนข้อมูล จัดทำแผนการแก้ไขปัญหา

ภาพถ่าย เอกสารรายงาน

ภาพถ่าย เอกสารรายงาน

5. การเกิดกลุ่ม / โครงสร้างในชุมชนใหม่

1.สมาชิกธนาคารขยะบ้านนาข่าเหนือ 2.มีการสร้างแกนนำเยาชนในการมีส่วนร่วม เห็นการวางโครงสร้างและกลไกของชุมชนที่มีหลากหลาย Generation ซึ่งเป็นสิ่งที่ดีที่จะทำให้เกิดการพัฒนาของชุมชนอย่างต่อเนื่องในอนาคต

ภาพถ่าย เอกสารรายงาน

ภาพถ่าย เอกสารรายงาน

6. แหล่งเรียนรู้ใหม่

ธนาคารขยะ: ประเด็น ก้าวแรก ก้าวย่างอย่างมั่นคง กับการดำเนินงานการจัดการขยะชุมชน

ภาพถ่าย เอกสารรายงาน

ภาพถ่าย เอกสารรายงาน

7. อื่นๆ

-

 

 

2. เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่เอื้อต่อสุขภาพ

 

 

 

1. การดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคล

กลุ่มเป้าหมายที่เข้าร่วมโครงการมีการดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคลเพิ่มขึ้น

จากการสังเกต สำรวจ

สร้างความตระหนักและกิจกรรม สื่อสร้างสุข

2. การบริโภค

ชุมชนมีการนำภูมิปัญญามาส่งเสริมการบริโภค เป็น เมนูอาหาร และมีการปลูกผักในระดับครัวเรือนเพิ่มมากขึ้น

จากการสังเกต สำรวจ

ขยายผลการปลูกให้ครอบครัวทุกหลังคาเรือนและสร้างครัวเรือนต้นแบบโดยนำแนวทางเกษตรอินทรีย์ร่วมด้วยเพราะทางชุมชนให้ความสำคัญกับเรื่องนี้เป็นพิเศษเพื่อเพิ่มรายรับและลดรายจ่ายภาคในครัวเรือนและมีพืชผักที่ปลอดสารพิษที่ปลูกด้วยมือของตนเองรับประทานตลอดทั้งปีแถมทั้งปลอดโรคปลอดภัยจากสารเคมีตกค้าง

3. การออกกำลังกาย

มีการชักชวนสมาชิกธนาคารขยะจัดกลุ่มออกกำลังกายและมีการออกกำลังกายใชุมชนเพิ่มขึ้น

เอกสารรายงาน

จัดทำธนาคารสุขภาพ

4. การลด ละ เลิก อบายมุข เช่น การพนัน เหล้า บุหรี่

มีการลดละเลิก บุหรี่ อย่างห็นได้ชัดโดยเฉพาะการเคารพกติกาไม่สูบบุหรี่ในที่สาธารณะ

จากการสังเกต สำรวจ

สร้างมาตราการทางสังคม

5. การลดพฤติกรรมเสี่ยง เช่น พฤติกรรมเสี่ยงทางเพศ การขับรถโดยประมาท

 

 

 

6. การจัดการอารมณ์ / ความเครียด

 

 

 

7. การดำรงชีวิต / วิถีชีวิต เช่น การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น / สมุนไพรในการดูแลสุขภาพตนเอง

มีการนำภูมิปัญญา สมุนไพรและพืชผักในชุมชน มาปรุงเป็นเมนูต้านโรค

เมนูอาหารพื้นบ้าน

จัดทำเป็นสื่อเรียนรู้ชุมชน

8. พฤติกรรมการจัดการตนเอง ครอบครัว ชุมชน

ก่อนที่จะนำขยะกลับมาใช้ประโยชน์ ต้องมีการคัดแยกประเภทขยะมูลฝอยภายในบ้าน เพื่อเป็นการสะดวกแก่ผู้เก็บขนและสามารถนำขยะบางชนิดไปขายเพื่อเพิ่มรายได้ให้กับตนเองและครอบครัว

ภาพถ่าย เอกสารรายงาน

 

9. อื่นๆ

 

 

 

3. การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ (กายภาพ สังคม และเศรษฐกิจ)

 

 

 

1. กายภาพ เช่น มีการจัดการขยะ ป่า น้ำ การใช้สารเคมีเกษตร และการสร้างสิ่งแวดล้อมในครัวเรือนที่ถูกสุขลักษณะ

ปริมาณขยะในครัวเรือนชุมชนลดลง และลดอัตราป่วยโรคติดต่อ พัฒนาศักยภาพคน สร้างครูอาสา เรัยนรู้การคัดแยกขยะตั้งแต่ครัวเรือน เรียนรู้การแปลงขยะเพื่อเพิ่มมูลค่า เพิ่มรายได้ แถมลดโรค สร้างสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ

ภาพถ่าย เอกสารรายงาน

 

2. สังคม เช่น มีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ลดการเกิดอุบัติเหตุ ครอบครัวอบอุ่น การจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อเด็ก เยาวชน และกลุ่มวัยต่าง ๆ มีพื้นที่สาธารณะ/พื้นที่ทางสังคม เพื่อเอื้อต่อการส่งเสริมสุขภาพของคนในชุมชน มีการใช้ศาสนา/วัฒนธรรมเป็นฐานการพัฒนา

 

 

 

3. เศรษฐกิจสร้างสรรค์สังคม /สร้างอาชีพ / เพิ่มรายได้

การจัดการของขายได้ วิธีการดำเนินการ การจัดการมูลฝอยโดยชุมชน และการส่งเสริมของขายได้ โดยมีการแนะนำให้ชุมชนคัดแยกขยะประเภทรีไซเคิล ได้แก่ กระดาษ แก้ว พลาสติก โลหะ ฯลฯ เพื่อเพิ่มมูลค่าของขยะรีไซเคิลให้สูงขึ้น การใช้ประโยชน์จากขยะอย่างรู้คุณค่าให้กับชาวชุมชน พร้อมทั้งขอความร่วมมือในการคัดแยกขยะอันตราย และกล่องเครื่องดื่ม เพื่อสิ่งแวดล้อมที่ดีของชุมชน

การรายงานผลและการสังเกตกิจกรรมของธนาคารขยะ

 

4. มีการบริการสุขภาพทางเลือก และมีช่องทางการเข้าถึงระบบบริการสุขภาพ

 

 

 

5. อื่นๆ

 

 

 

4. การพัฒนานโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อสุขภาวะ

 

 

 

1. มีกฎ / กติกา ของกลุ่ม ชุมชน

1.ให้ร้านค้าทุกร้านมีอุปกรณ์ในการคัดแยกขยะวางไว้หน้าบ้าน เพื่อคัดแยกขยะ 2.ให้ทุกคนลดการนำถุงพลาสติกเข้ามาในชุมชน ให้หันมาใช้ถุงผ้า หรือ ตะกร้าแทน ในการไปจ่ายตลาด 3.ให้ทีมสภาผู้นำหมู่บ้าน และ ประชาชนช่วยกันสอดส่องดูแลภายในชุมชนและพื้นที่สาธารณะหรือพื้นที่รกร้าง 4.ถ้าใครพบเห็นว่ามีใครทิ้งขยะไม่เป็นที่ให้มาแจ้งได้ที่ทีมสภาผู้นำหมู่บ้าน ครั้งแรก จะเรียกมาตักเตือน ครั้งที่สองเรียกมาปรับเป็นเงิน ตามความเหมาะสมในเมื่อได้เรียกตักเตือนไปแล้วในครั้งแรกเพื่อให้สำนึก

รายงานผลการดำเนินงาน

ขับเคลื่อนสู่มาตราการทางสังคม

2. มีมาตรการทางสังคมของกลุ่ม ชุมชน

 

 

 

3. มีธรรมนูญของชุมชน

 

 

 

4. อื่นๆ เช่น ออกเป็นข้อบัญญัติท้องถิ่น ฯลฯ

 

 

 

5. เกิดกระบวนการชุมชน

 

 

 

1. เกิดการเชื่อมโยงประสานงานระหว่างกลุ่ม / เครือข่าย (ใน และหรือนอกชุมชน)

1.มีการประสานงานกับทาง อบต.เขาขาว เสริมหนุนกิจกรรมและร่วมรับภารกิจการดำเนินงานการจัดการขยะในชุมชนชุมชน

รายงานผลการดำเนินงาน และการสังเกตการเข้าร่วมกิจกรรมของทีมงาน จากเครือข่าย

 

2. การเรียนรู้การแก้ปัญหาชุมชน (การประเมินปัญหา การวางแผน การปฏิบัติการ และการประเมิน)

มีการประชุมสภาผู้นำและทีมงานเดือนละ 1 ครั้ง เพื่อติดตามและประเมินผลปรับปรุงแก้ไขการทำงานโครงการและสร้างกลุ่ม Line เพื่อสะดวกและเข้าถึงการปรึกษาหารือ แนวทางแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าเพื่อเกิดความรวดเร็วในการแก้ไขปัญหา

รายงานผลการดำเนินงานและการสังเกตการเข้าร่วมกิจกรรม

การจัดการขยะแบบครบวงจร

3. การใช้ประโยชน์จากทุนในชุมชน เช่น การระดมทุน การใช้ทรัพยากรบุคคลในชุมชน

 

 

 

4. มีการขับเคลื่อนการดำเนินงานของกลุ่มและชุมชนที่เกิดจากโครงการอย่างต่อเนื่อง

มีกิจกรรมตามแผนงานโครงการอย่างต่อเนื่องและการได้รับการสนับสนุนสานต่อจาก อบต.เขาขาว

รายงานผลการดำเนินงาน

 

5. เกิดกระบวนการจัดการความรู้ในชุมชน

มีการถอดบทเรียนการดำเนินงานหลังเสร็จสิ้นโครงการ ถึงการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นในชุมชน รูปแบบการทำงานการจัดการปัญหา การขยายผลต่อ

รายงานผลการดำเนินงาน

 

6. เกิดทักษะในการจัดการโครงการ เช่น การใช้ข้อมูลในการตัดสินใจ การทำแผนปฏิบัติการ

ชุมชนมีการจัดเก็บข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูล และนำมาทำแผนในการแก้ไขปัญหาโดยชุมชนเอง

การบันทึกรายงานผลการดำเนินงาน

นำแผนสู่การปฏิบัติและนำเสนอสู่ช่องทางอื่นๆทั้งภายในชุมชนและภายนอกชุมชน

7. อื่นๆ

 

 

 

6. มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ

 

 

 

1. ความรู้สึกภาคภูมิใจในตัวเอง / กลุ่ม / ชุมชน

ทางคณะกรรมการการดำเนินงาน มีความภูมิใจในการทำงานที่ทางชุมชนให้ความร่วมมือและงานที่ได้รับมอบหมายเกิดประโยชน์กับชุมชน และได้รับความไว้วางใจในการดำเนินงานต่อ

จากการซักถามพูดคุย

 

2. การเห็นประโยชน์ส่วนรวมและส่วนตนอย่างสมดุล

การดำเนินงานมีความตั้งใจในการทำงานโดยมีการสละเวลาในการประกอบอาชีพในบางช่วงกิจกรรมหรือการเข้าร่วมประชุม มีการสลับหมุ่นเวียนกันในทางทีมงานเพื่อไม่ให้มีผลกระทบกับการประกอบอาชีพหรือการใช้ชีวิตประจำวัน

จากการซักถามพูดคุย

 

3. การใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย และพอเพียง

คนในชุมชนมีรายได้เพิ่มจากการจัดการแปรรูปขยะสู่รายได้กลับคืนชุมชน

 

 

4. ชุมชนมีความเอื้ออาทร

การดำเนินงานเกิดความมีคุณค่า ที่มีการทำงานเป็นทีม และดึงศักยภาพ บทบาท ของแต่ละคนแต่ละกลุ่ม ที่มีจิตอาสาในการทำงานมาร่วมกันขับเคลื่อนเป็นโครงสร้างการทำงานที่ชัดเจน ประกอบด้วย สมาชิกองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น ผู้ใหญ่บ้าน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน ประชาชน เยาวชนและมีการสร้างแกนนำเยาชนในการมีส่วนร่วมให้เพิ่มมากขึ้น เห็นการวางโครงสร้างและกลไกของชุมชนที่มีหลากหลาย Generation ซึ่งเป็นสิ่งที่ดีที่จะทำให้เกิดการพัฒนาของชุมชนอย่างต่อเนื่องในอนาคตและเห็นถึงศักยภาพของผู้รับทุนที่เป็นคนรุ่นใหม่นักพัฒนา ที่มีความคิดสร้างสรรค์ในการทำงาน และคณะกรรมการ ที่มีวิธีการเรียนรู้ ในการปรับรูปแบบการทำงานที่ดีขึ้น ตามศักยภาพและเสริมหนุนการทำงานแก่ทีมงานได้เป็นอย่างดี แบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบตามความถนัดแต่ละบุคคลโดยสร้างกระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนร่วมกันคิด ร่วมกันวางแผน ร่วมกันทำ และร่วมกันชื่นชม

ภาพถ่าย เอกสารรายงาน

 

5. มีการตัดสินใจโดยใช้ฐานปัญญา

มีเวทีการประชุมคณะทำงานร่วมกันเพื่อวางแผนการทำงาน

ภาพถ่าย เอกสารรายงาน

 

6. อื่นๆ

 

 

 

7. บทคัดย่อ

 

 

 

1. บทคัดย่อ

จากการดำเนินงานโครงการบ้านนาข่าเหนือ หมู่ที่ 4 ร่วมใจจัดการขยะเพื่อความยั่งยืนดำเนินการในพื้นที่ หมู่ที่ 4 บ้านนาข่าเหนือ อำเภอละงู จังหวัดสตูล มีวัตถุประสงค์คือ 1. เพื่อส่งเสริมให้ชุมชนมีความรู้ความเข้าใจการจัดการขยะของชุมชน 2. เพื่อพัฒนาศักยภาพผู้รับผิดชอบโครงการ และสนับสนุนการทำงานของโครงการ 3. เพื่อลดการสร้างและส่งเสริมให้มีการคัดแยกขยะในครัวเรือน 4.เพื่อพัฒนากลไกการมีส่วนร่วมของชุมชน

  • ผลงานที่สำคัญ มีฐานข้อมูลด้านขยะระดับครัวเรือนและหมู่บ้าน อ้างอิงได้มาจาก องค์การบริหารส่วนตำบลเขาขาวประมาณ 1,200 กิโลกรัมต่อเดือน และให้คณะกรรมการทีมสภาผู้นำหมู่บ้านลงพื้นสอบถามประชาชนในชุมชนโดยให้ประชาชนตอบแบบสอบถามเรื่องการจัดการขยะที่ผ่านมาเกิดทีมสภาผู้นำหมู่บ้านประกอบด้วย ผู้ใหญ่บ้าน 1 คน ผู้ช่วยผู้ใหญ่บ้าน 3 คน สมาชิก อบต. 2 คน คณะกรรมการหมู่บ้าน 2 คน คณะกรรมการกองทุนแม่ 6 คน ชรบ. 5 คน บัณฑิตอาสา 1 คน เยาวชน 8 คน ประชาชน 2 คน

  • จากการปฏิบัติการเรื่องการจัดการขยะของพื้นที่ทำให้ปริมาณขยะในครัวเรือนลดลงอย่างเห็นได้ชัดแต่ก่อนรับซื้อขยะ เดือนละ 4 ครั้ง ปริมาณขยะอยู่ที่ 500 - 800 กิโลกรัมต่อครั้ง ตอนนี้รับซื้อขยะเดือนละ 1 ครั้งปริมาณขยะอยู่ที่ 100 - 200 กิโลกรัมต่อเดือน และขยะในชุมชนบริเวณข้างถนนและสถานที่รกร้างตอนนี้ปราศจากขยะมีการอบรมให้ความรู้ครัวเรือนนำร่อง เพื่อดำเนินการในการเป็นต้นแบบของครัวเรือนในการลดขยะในครัวเรือนและนำขยะไปใช้ประโยชน์โดยให้มีการอบรมการทำบัญชีรายรับ – รายจ่าย เพื่อให้ประชาชนรู้จักรายรับ – รายจ่าย และให้ประชาชนรู้วิธีการเขียนบัญทึกบัญชี รายรับ – รายจ่าย ทำให้ประชาชนรู้จักคิดให้รอบคอบก่อนใช้จ่าย รู้จักการใช้จ่ายอย่างเหมาะสมเป็นจุดเริ่มต้นของการออมที่ดี

  • ประประชาชนได้เรียนรู้เรื่อง อันตรายจากสารเคมีที่มาจากขยะเพื่อให้ประชาชนมีการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเรื่องการเผาขยะโดยการคัดแยกขยะ รีไซเคิลได้มาขายให้กับธนาคารขยะประจำหมู่บ้านทุกวันจันทร์ สำหรับขยะที่เหลือใช้ เช่นเศษอาหารนำไปทำปุ๋ยหมักชีวภาพไว้ใช้เองในครัวเรือน และขยะอันตรายส่งให้ อบต.นำไปทำลายอย่างถูกวิธี เพื่อให้ประชาชนได้หนักถึงการเผาขยะเพราะการเผาขยะส่งผลกระกับประชาชนโดยตรงยิ่งไปกว่านั้นส่งผลกระทบกับผู้ป่วยทุกเพศ ทุกวัยอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้ไม่ว่าจะเป็น ผู้ป่วยติดเตียง ผู้ธรรมดา เพื่อปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพและสิ่งแวดล้อมในชุมชน เพิ่มรายได้และลดรายจ่ายภายในครัวเรือน

  • สิ่งสำคัญไม่น้อยคือระบบการทำงานของชุมชนที่มีการจัดการบริหารงานแบบโปร่งใสมีความเป็นธรรมาภิบาลตรวจสอบได้อย่างรอบด้านตามตัวชี้วัดที่ร่วมกันกำหนดโดยคณะทำงานโครงการ และมีภาคีการทำงาน มีคณะทำงานที่รับผิดชอบงานแต่ละด้านและมีความพร้อมที่จะเรียนรู้ตลอดเวลา

  • การจัดทำแผนต่อไป คือการขยายกลุ่มเป้าหมายในชุมชนให้ครอบคลุมทั้งชุมชนเพื่อทำให้ชุมชนเป็นหมู่บ้านที่ปลอดขยะและใช้ประโยชน์จากขยะได้อย่างมีประสิทธิภาพ มีการพัฒนาศักยภาพคณะทำงานสภาผู้นำหมู่บ้านเรื่องการบริหารจัดการและการมีจิตอาสาเพิ่มมากขึ้น มีแผนงานการขอรับการสนับจากกองทุนท้องถิ่นในการขับเคลื่อนงานต่อและทำให้ชุมชนเป็นพื้นที่เรียนรู้เรื่องารจัดการขยะต่อไป

** สรุปภาพรวมโครงการ/รายละเอียด จะนำไปใส่ในบทคัดย่อของรายงาน ส.3