แบบฟอร์มการเก็บข้อมูลเพื่อการประเมินแบบมีโครงสร้าง

ชื่อโครงการ คลังอาหารบ้านดอนโรง(ต่อยอดปี 2)

รหัสโครงการ 58-03909 รหัสสัญญา 58-00-2043 ระยะเวลาโครงการ 15 กันยายน 2558 - 15 ตุลาคม 2559

แบบประเมินคุณค่าของโครงการที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเสริมสุขภาพ

เป็นการคุณค่าที่เกิดจากโครงการในมิติต่อไปนี้

  • ความรู้ด้านการสร้างเสริมสุขภาพและนวัตกรรมเชิงระบบสุขภาพชุมชน
  • การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่มีผลต่อสุขภาวะ
  • การปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ
  • ผลกระทบเชิงบวกและนโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อการสร้างสุขภาวะชุมชน
  • กระบวนการชุมชน
  • มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น
ผลที่เกิดขึ้นรายละเอียดหลักฐาน/แหล่งอ้างอิงแนวทางการพัฒนาต่อ
มีไม่มี
1. เกิดความรู้ หรือ นวัตกรรมชุมชน

 

 

 

1. ความรู้ใหม่ / องค์ความรู้ใหม่

ความรู้ใหม่ที่ได้เรียนรู้ 1.เรื่องปุ๋ยหมัก น้ำหมักชีวภาพ ฮอร์โมนไล่แมลง 2.มีการทำคลังอาหารชุมชนและผลิตอาหารไว้เองในชุมชน 3.มีการขยายพื้นที่เพิ่มขึ้นโดยการปรับปรุงสภาพดินพรุให้สามารถปลูกพืชได้

บันทึกถอดบทเรียน

 

2. สิ่งประดิษฐ์ / ผลผลิตใหม่

เกิดคลังอาหารที่บ้านดอนโรง โดยการทำเกษตรผสมผสาน มีทั้งการปลูกผัก เลี้ยงไก่ เห็ด เลี้ยงปลา ทำให้เกิดรายได้ครัวเรือน

ภาพกิจกรรม

 

3. กระบวนการใหม่

1.สมัยก่อนต้องแจกของจึงมาประชุมตอนนี้ไม่ต้องมีแจก เพราะทุกคนอยากได้ความรู้
2.จากเดิม ผู้ใหญ่ประชุม แล้วกลับบ้าน ตอนนี้มีการแลกเปลี่ยน มีกลุ่มองค์กรต่างๆมาเล่า
3.มีการเกิดวงเสวนา คุย เดิมไม่ค่อยรับตอนนี้ผู้รับผิดชอบคุย ทุกคนคุย

ถอดบทเรียน

 

4. วิธีการทำงาน / การจัดการใหม่

มีการทำงานเป็นกลุ่ม และต้องสม้ครสมาชิกในการทำงาน ถ้าไม่ทำก็จะได้รับสวัสดิการ

บันทึกประชุม

 

5. การเกิดกลุ่ม / โครงสร้างในชุมชนใหม่

เกิดกลุ่มในชุมชน
1.กลุ่มปุ๋ยชีวภาพ 2.กลุ่มปลูกผัก 3.กลุ่มเพาะเห็ด 4.กลุ่มเลี้ยงปลา 5.กลุ่มเลี้ยงไก่

ภาพถ่าย

 

6. แหล่งเรียนรู้ใหม่

เกิดแหล่งเรียนรู้ในชุมชน 1.แหล่งเรียนรู้การทำปุ๋ยชีวภาพ 2.แหล่งเรียนรู้การปลูกผัก 3.แหล่งเรียนรู้การทำเห็ดฟาง 4.แหล่งเรียนรู้การเลี้ยงปลา 5.แหล่งเรียนรู้การเลี้ยงไก่

ภาพถ่าย

 

7. อื่นๆ

 

 

 

2. เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่เอื้อต่อสุขภาพ

 

 

 

1. การดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคล

มีการปลูกผักสวนครัว กล้วย มะนาว ผักปลอดสารพิษเลี้ยงไก่ เลี้ยงปลา เพาะเห็ด และใช้ปุ๋ยชีวภาพ ลดสารเคมี

ครัวเรือนต้นแบบ

 

2. การบริโภค

เรียนรู้การทำก้อนเห็ดฟางเอง ใช้ส่วนผสมที่มีอยู่ในชุมชน การทำก้อนเห็ดและมีเห็ดไว้กินในครัวเรือน โดยแบ่งปันให้กับครัวเรือนละ 20 ก้อน จากการทดลองพบว่า ทุกครัวเรือน สามารถเพาะเห็ดไว้กินเอง ปลอดภัยจากสารเคมี

บันทีกประชุม

 

3. การออกกำลังกาย

คนในหมู่บ้านได้ออกแรงจากการทำกิจกรรมทุกวัน วันละ 1 ชั่วโมง ได้ออกแรง ได้ออกเหงื่อ ทำแล้วมีความสุข

ถอดบทเรียน

 

4. การลด ละ เลิก อบายมุข เช่น การพนัน เหล้า บุหรี่

ป้ายโครงการ และสถานที่ประชุมมีการรณรงค์ลด ละ เลิกบุหรี่

ป้ายโครงการ

 

5. การลดพฤติกรรมเสี่ยง เช่น พฤติกรรมเสี่ยงทางเพศ การขับรถโดยประมาท

 

 

 

6. การจัดการอารมณ์ / ความเครียด

 

 

 

7. การดำรงชีวิต / วิถีชีวิต เช่น การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น / สมุนไพรในการดูแลสุขภาพตนเอง

มีการส่งเสริมเลี้ยงปลานิล โดยเพาะพันธุ์เอง แล้วแจกเพื่อเลี้ยงปลาไว้กินเอง น้ำหนักเฉลี่ย 3 ตัวต่อกิโลกรัม ราคากิโลกรัมละ 70 บาทเลี้ยงประมาณ 2,000 ตัว ใช้เวลาเลี้ยงปลา 6 เดือน แต่บ้านดอนโรง เลี้ยงแบบธรรมชาติ ให้มีการผสมพันธ์ตามธรรมชาติ และเลือกตัวที่โตมาทำเป็นอาหารไว้บริโภค อาหารที่ใช้เลี้ยงปลาเป็นอาหารประเภทรำ และพืชน้ำ ได้แก่จอก แหน ที่เลี้ยงไว้ในบ่อปลา ทำให้เป็นปลาที่ปลอดสารเคมี การเลี้ยงปลาในรอบนี้ต้องการมุ่งการขยายกลุ่ม มากกว่าการจำหน่าย หรือสร้างรายได้ แต่ต้องการสร้างความมั่นคงในด้านอาหารของหมู่บ้าน

ถอดบทเรียน

 

8. พฤติกรรมการจัดการตนเอง ครอบครัว ชุมชน

การทำโครงการนี้ตัวเองเปลี่ยนแปลง คือทำกิจกรรมแล้วเกิดความสุข เดิมเครียด ทำงานจำเจ พอทำคลังอาหารสบายใจ ลูกได้มีกิจกรรม สามีมีกิจกรรมและมีรายได้เพิ่มขึ้นประมาณ 3,000 บาท สังคมเปลี่ยน คือ ทำกิจกรรม เพื่อนได้เข้าไปแล้ว เพื่อนเห็น ทำจริง แนะนำเพื่อนได้ เกิดกลุ่มในหมู่บ้านตอนทำมีการสอนเพื่อนไปด้วย

ถอดบทเรียน

 

9. อื่นๆ

 

 

 

3. การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ (กายภาพ สังคม และเศรษฐกิจ)

 

 

 

1. กายภาพ เช่น มีการจัดการขยะ ป่า น้ำ การใช้สารเคมีเกษตร และการสร้างสิ่งแวดล้อมในครัวเรือนที่ถูกสุขลักษณะ

เกษตรพื้นบ้าน ส่งเสริมให้ครัวเรือน มีการปลูกผักแบบผสมผสาน ลดการใช้สารเคมี ส่งเสริมการผลิตปุ๋ยชีวภาพ น้ำหมักชีวภาพ

ถอดบทเรียน

 

2. สังคม เช่น มีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ลดการเกิดอุบัติเหตุ ครอบครัวอบอุ่น การจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อเด็ก เยาวชน และกลุ่มวัยต่าง ๆ มีพื้นที่สาธารณะ/พื้นที่ทางสังคม เพื่อเอื้อต่อการส่งเสริมสุขภาพของคนในชุมชน มีการใช้ศาสนา/วัฒนธรรมเป็นฐานการพัฒนา

กิจกรรมโครงการนี้ทำในหมู่บ้าน ทำให้คนในหมู่บ้านมีการเปลี่ยนแปลง มีการให้คำแนะนำ จากเมื่อก่อนไม่คุย จากเมื่อก่อนมีการเล่นการพนัน ตอนนี้ก็ไม่มีการพนัน คนในหมู่บ้านมีการเปลี่ยนแปลง คือ การรวมกลุ่ม มีการแลกเปลี่ยนกัน วิธีการ เปลี่ยนคน เปลี่ยนความคิด

ถอดบทเรียน

 

3. เศรษฐกิจสร้างสรรค์สังคม /สร้างอาชีพ / เพิ่มรายได้

ส่งเสริมการเลี้ยงไก่ บ้านละ 40 ตัว ผลผลิตที่ได้จากไก่คือ ไข่ไก่ ทำให้มีไก่ไว้กิน ไม่ต้องซื้อไข่ ไข่วันละ 10 ฟองการเลี้ยงไก่ที่บ้านดอนโรง อาหารที่ใช้เลี้ยงไก่ประกอบด้วยหยวกกล้วย รำ กากปาล์ม เป็นเศษอาหารที่เหลือจากครัวเรือน สำหรับขี้ไก่ สามารถนำมาทำปุ๋ย ประมาณ 3 เดือน ได้ 7 กระสอบ พาไปขาย หรือเป็นส่วนผสมของปุ๋ยหมัก การเลี้ยงไก่นอกจากจะมีรายได้แล้ว ก็ยังมีขี้ไก่ ไว้ทำปุ๋ยอีกด้วย นอกจากมีอาหารแล้ว ยังเกิดปุ๋ยด้วยมีรายได้เพิ่ม 3,000 บาท

ถอดบทเรียน

 

4. มีการบริการสุขภาพทางเลือก และมีช่องทางการเข้าถึงระบบบริการสุขภาพ

 

 

 

5. อื่นๆ

 

 

 

4. การพัฒนานโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อสุขภาวะ

 

 

 

1. มีกฎ / กติกา ของกลุ่ม ชุมชน

มีกฎหมู่บ้าน 1.ทุกครัวเรือนต้องปลูกผัก 2.ทุกครัวเรือนต้องเป็นสมาชิก 3.ต้องปฏิบัติตามข้อตกลงกลุ่ม ถ้าไม่ทำตาม ก็ไม่พิจารณาสวัสดิการชุมชน

บันทึกประชุม

 

2. มีมาตรการทางสังคมของกลุ่ม ชุมชน

 

 

 

3. มีธรรมนูญของชุมชน

 

 

 

4. อื่นๆ เช่น ออกเป็นข้อบัญญัติท้องถิ่น ฯลฯ

 

 

 

5. เกิดกระบวนการชุมชน

 

 

 

1. เกิดการเชื่อมโยงประสานงานระหว่างกลุ่ม / เครือข่าย (ใน และหรือนอกชุมชน)

1.หน่วยงาน สปก (หน่วยงานรัฐ) อบต.เขาพระบาท และมูลนิธิศุภนิมิต เข้ามาช่วย ร่วมเป็นภาคีทำงานและวิทยากร

ภาพกิจกรรม

 

2. การเรียนรู้การแก้ปัญหาชุมชน (การประเมินปัญหา การวางแผน การปฏิบัติการ และการประเมิน)

 

 

 

3. การใช้ประโยชน์จากทุนในชุมชน เช่น การระดมทุน การใช้ทรัพยากรบุคคลในชุมชน

การทำคลังอาหารบ้านดอนโรง มีการนำทรัพยากรในชุมชนมาประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุด เช่น การทำก้อนเห็ด จากวัสดุในชุมชน

ถอดบทเรียน

 

4. มีการขับเคลื่อนการดำเนินงานของกลุ่มและชุมชนที่เกิดจากโครงการอย่างต่อเนื่อง

 

 

 

5. เกิดกระบวนการจัดการความรู้ในชุมชน

มีการพูดคุย มีการสอแนะ และการจัดการความรุ้ เพื่อให้เกิดองค์ความรู้ในการพัฒนาหมู่บ้าน

ถอดบทเรียน

 

6. เกิดทักษะในการจัดการโครงการ เช่น การใช้ข้อมูลในการตัดสินใจ การทำแผนปฏิบัติการ

 

 

 

7. อื่นๆ

 

 

 

6. มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ

 

 

 

1. ความรู้สึกภาคภูมิใจในตัวเอง / กลุ่ม / ชุมชน

คนบ้านดอนโรง มีความรู้สึกภูมิใจ ในกระบวนการพัฒนาและเห็นคุณค่าจากการพัฒนา

ถอดบทเรียน

 

2. การเห็นประโยชน์ส่วนรวมและส่วนตนอย่างสมดุล

1.การทำคลังอาหารดอนโรง ทำให้คนไม่ต้องซื้ออาหาร ลดรายจ่าย และเหลือก็ขาย
2.ทำให้เป็นอาหารชีพ มีรายได้เสริมเช่น หลังจากปลูกปาล์ม ก็สามารถปลูกผักได้ ทำให้คนบ้านดอนโรงมีอาชีพมากกว่า 1 อย่าง
3.มีการเรียนรู้ที่หลากหลาย ได้องค์ความรู้เพิ่ม

ถอดบทเรียน

 

3. การใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย และพอเพียง

 

 

 

4. ชุมชนมีความเอื้ออาทร

 

 

 

5. มีการตัดสินใจโดยใช้ฐานปัญญา

คนบ้านดอนโรงมีการทดลองทำเรื่องคลังอาหารชุมชน โดยการทดลองทำเอง ลองผิด ลองถูก จนเกิดแนวทางการพัฒนา

ถอดบทเรียน

 

6. อื่นๆ

 

 

 

7. บทคัดย่อ

 

 

 

1. บทคัดย่อ

การดำเนินงานครั้งนี้ มีกลไกลสร้างความเข้มแข็งของสภาผู้นำชุมชนและสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชน มี

วัตถุประสงค์ ข้อที่ 1 มีสภาผู้นำที่เข้มแข็ง ตัวชี้วัดประกอบด้วย (1.1) สภาผู้นำมีการประชุมทุกเดือน จำนวน 10 ครั้ง (1.2) การประชุมสภาผู้นำแต่ละครั้ง มีผู้เข้าร่วมประชุมมากว่าร้อยละ 95 (1.3) การประชุมทุกครั้งมีการปรึกษาเรื่องการดำเนินงานโครงการและกิจกรรมพัฒนาหมู่บ้าน วัตถุประสงค์ข้อที่ 2 เพื่อสร้างความเข้มแข็งชุมชนด้วยกระบวนการสร้างคลังอาหาร ตัวชี้วัดประกอบด้วย (2.1) ทุกครัวเรือนปลูกผักกินเอง ร้อยละ 100 (2.2) ครัวเรือนปฏิบัติตามข้อบัญญัติชุมชน ร้อยละ 80 (2.3) มีฐานเรียนรู้คลังอาหารชุมชน6 ฐาน ได้แก่ การเพาะเห็ดฟางการทำน้ำหมัก ปุ๋ยหมักชีวภาพ การเลี้ยงปลานิล เกษตรผสมผสาน น้ำยาเอนกประสงค์
กิจกรรมการพัฒนาทำให้มีการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตในชุมชน ดังนี้

1.มีฐานการเรียนรู้ในชุมชน ได้แก่

1.1 ฐาน เลี้ยงปลานิล ทำบ่อปลานิลเลี้ยง เพาะฟักเอง สร้างบ่อปลาในหมู่บ้านเอง เลี้ยงปลาไว้กินเอง น้ำหนักเฉลี่ย 3 ตัวต่อกิโลกรัม ราคากิโลกรัมละ 70 บาท เฉลี่ยอัตราการเลี้ยงประมาณ 2,000 ตัว ใช้เวลาในการเลี้ยงปลา 6 เดือน เป็นคลังอาหารบ้านดอนโรง เลี้ยงแบบธรรมชาติ
1.2 เลี้ยงไก่ บ้านละ 40 ตัว เป็นไก่พื้นเมือง ผลผลิตที่ได้คือ ไข่ไก่ ทำให้มีไก่ไว้กิน ไม่ต้องซื้อไข่ ได้ไข่วันละ 10 ฟอง การเลี้ยงไก่มุ่งเน้นให้มีไข่ไว้กินในครัวเรือน อาหารที่ใช้เลี้ยงไก่ประกอบด้วยหยวกกล้วย รำ กากปาล์ม เป็นเศษอาหารที่เหลือจากครัวเรือน สำหรับขี้ไก่ สามารถนำมาทำปุ๋ย ประมาณ 3 เดือน ได้ 7 กระสอบ

1.3 การเพาะเห็ด เรียนรู้การทำก้อนเห็ดเอง เพาะเลี้ยงเอง มีเห็ดไว้กินในครัวเรือน แบ่งปันให้ครัวเรือนละ 20 ก้อน พบว่าทุกครัวเรือนเพาะเห็ดไว้กินเอง ปลอดภัยจากสารเคมี
1.4 เกษตรผสมผสาน เป็นการส่งเสริมให้ครัวเรือน มีการปลูกผักแบบผสมผสาน ทำให้ลดรายจ่ายในการซื้อปุ๋ย ลดสารเคมี

2.ลดความขัดแย้ง ทำให้คนในชุมชนมีความรัก สามัคคี ทำให้เกิดกลุ่มอาชีพ
3.การเปลี่ยนความคิด จากเดิมไม่ค่อยรู้จักใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์ ตอนนี้คนเริ่มสนใจกิจกรรม โดยใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์มากที่สุด ในการทำกิจกรรมหรือแลกเปลี่ยนเรียนรู้จากกลุ่มต่างๆที่มีอยู่ในชุมชน

4.มีการเรียนรู้และได้รับความรู้เพิ่มได้แก่ การเลี้ยงเป็ด ไก่ การทำก้อนเห็ด การเลี้ยงปลานิล การทำปุ๋ยหมักชีวภาพ น้ำหมักชีวภาพและการทำน้ำยาล้างจานสมุนไพร

5.มีการเรียนรู้ระบบกลไกตลาดมากขึ้น เพื่อนำสินค้าออกไปจำหน่ายในชุมชนเอง จากเดิมเหลือขายในชุมชน ตอนนี้มีการขยายออกสู่ตลาดข้างนอก
6.การเปลี่ยนแปลงคนในหมู่บ้าน คนในชุมชนมีอาชีพเสริมนอกเหนือจากการทำสวน ทำนา
7.การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมบริโภค จากเดิมต้องซื้อจากตลาดทุกอย่าง ตอนนี้ผักปลูกกินเอง สมุนไพรปลูกใช้เอง คนหันมาบริโภคผักที่ปลูกเอง ผลิตเองในชุมชน ซึ่งปลูกกันทุกครัวเรือน ลดการใช้สารเคมี
8.การเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมในชุมชน จากเดิมหลังจากตัดยางเสร็จ ตัดปาล์มเสร็จ ก็จะไม่ทำอะไร นอนอย่างเดียวหรือไปเที่ยว ตอนนี้มีการเลี้ยงเป็ด เลี้ยงไก่ เลี้ยงปลา เพาะเห็ดมานั่งพูดคุย ทำกิจกรรมเป็นกลุ่ม เพื่อเสริมรายได้ มีความสุข
9.การบริหารโครงการโปร่งใส ตรวจสอบได้

10.นวัตกรรม ที่เกิดขึ้นและเห็นชัดคือ การทำคลังอาหารชุมชน และทำก้อนเห็ดฟาง

** สรุปภาพรวมโครงการ/รายละเอียด จะนำไปใส่ในบทคัดย่อของรายงาน ส.3