แบบฟอร์มการเก็บข้อมูลเพื่อการประเมินแบบมีโครงสร้าง

ชื่อโครงการ เยาวชนนาโต๊ะขุน คนรุ่นใหม่ ใส่ใจจัดการขยะ (ต่อเนื่อง ปี 2)

รหัสโครงการ 58-03851 รหัสสัญญา 59-00-0002 ระยะเวลาโครงการ 15 ตุลาคม 2558 - 15 พฤศจิกายน 2559

แบบประเมินคุณค่าของโครงการที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเสริมสุขภาพ

เป็นการคุณค่าที่เกิดจากโครงการในมิติต่อไปนี้

  • ความรู้ด้านการสร้างเสริมสุขภาพและนวัตกรรมเชิงระบบสุขภาพชุมชน
  • การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่มีผลต่อสุขภาวะ
  • การปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ
  • ผลกระทบเชิงบวกและนโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อการสร้างสุขภาวะชุมชน
  • กระบวนการชุมชน
  • มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น
ผลที่เกิดขึ้นรายละเอียดหลักฐาน/แหล่งอ้างอิงแนวทางการพัฒนาต่อ
มีไม่มี
1. เกิดความรู้ หรือ นวัตกรรมชุมชน

 

 

 

1. ความรู้ใหม่ / องค์ความรู้ใหม่

 

 

 

2. สิ่งประดิษฐ์ / ผลผลิตใหม่

 

 

 

3. กระบวนการใหม่

 

 

 

4. วิธีการทำงาน / การจัดการใหม่

 

 

 

5. การเกิดกลุ่ม / โครงสร้างในชุมชนใหม่

สภาเยาวชน 60 คน

ภาพกิจกรรม/รายงานกิจกรรม

หนุนเสริมให้แกนนำสภาผู้นำชุมชนหาทุนมาสนับสนุนให้สภาเยาวชนได้ทำกิจกรรมร่วมกันอย่างต่อเนื่องสม่ำเสมอ

6. แหล่งเรียนรู้ใหม่

 

 

 

7. อื่นๆ

 

 

 

2. เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่เอื้อต่อสุขภาพ

 

 

 

1. การดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคล

 

 

 

2. การบริโภค

 

 

 

3. การออกกำลังกาย

 

 

 

4. การลด ละ เลิก อบายมุข เช่น การพนัน เหล้า บุหรี่

 

 

 

5. การลดพฤติกรรมเสี่ยง เช่น พฤติกรรมเสี่ยงทางเพศ การขับรถโดยประมาท

 

 

 

6. การจัดการอารมณ์ / ความเครียด

 

 

 

7. การดำรงชีวิต / วิถีชีวิต เช่น การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น / สมุนไพรในการดูแลสุขภาพตนเอง

 

 

 

8. พฤติกรรมการจัดการตนเอง ครอบครัว ชุมชน

 

 

 

9. อื่นๆ

 

 

 

3. การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ (กายภาพ สังคม และเศรษฐกิจ)

 

 

 

1. กายภาพ เช่น มีการจัดการขยะ ป่า น้ำ การใช้สารเคมีเกษตร และการสร้างสิ่งแวดล้อมในครัวเรือนที่ถูกสุขลักษณะ

 

 

 

2. สังคม เช่น มีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ลดการเกิดอุบัติเหตุ ครอบครัวอบอุ่น การจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อเด็ก เยาวชน และกลุ่มวัยต่าง ๆ มีพื้นที่สาธารณะ/พื้นที่ทางสังคม เพื่อเอื้อต่อการส่งเสริมสุขภาพของคนในชุมชน มีการใช้ศาสนา/วัฒนธรรมเป็นฐานการพัฒนา

 

 

 

3. เศรษฐกิจสร้างสรรค์สังคม /สร้างอาชีพ / เพิ่มรายได้

 

 

 

4. มีการบริการสุขภาพทางเลือก และมีช่องทางการเข้าถึงระบบบริการสุขภาพ

 

 

 

5. อื่นๆ

 

 

 

4. การพัฒนานโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อสุขภาวะ

 

 

 

1. มีกฎ / กติกา ของกลุ่ม ชุมชน

เกิดกติกาครอบครัวด้านการจัดการขยะ 3 ข้อ ได้แก่
1. ช่วยกันคัดแยกขยะก่อนทิ้ง นำขยะที่ใช้ได้กลับมาใช้ประโยชน์ และไม่ทิ้งขยะในที่สาธารณะ 2. ช่วยกันดูแลบ้านของตัวเองให้สะอาดไม่มีกองขยะ ที่จะทำให้มีแมลงวัน หนู ยุงลายใช้ถุงผ้าแทนถุงพลาสติก 3. ใช้ถุงผ้าแทนถุงพลาสติก

  • รายงานกิจกรรม
  • กติกาครอบครัว 3 ข้อ

ให้มีการติดตามว่าปฏิบัติตามกติกาได้หรือไม่อย่างไร จะส่งเสริมเพิ่มเติมกติกาอย่างไร

2. มีมาตรการทางสังคมของกลุ่ม ชุมชน

เกิดมาตรการทางสังคมของชุมชน 9 ข้อ มีด้านการจัดการขยะ 3 ข้อ ซึ่งมาจากกติกาครัวเรือน

  • รายงานกิจกรรม/ภาพถ่าย
  • ป้ายไวนิลมาตรการทางสังคมที่ติดในชุมชน

ให้มีการติดตามว่าปฏิบัติตามกติกาได้หรือไม่อย่างไร จะส่งเสริมเพิ่มเติมกติกาอย่างไร

3. มีธรรมนูญของชุมชน

 

 

 

4. อื่นๆ เช่น ออกเป็นข้อบัญญัติท้องถิ่น ฯลฯ

 

 

 

5. เกิดกระบวนการชุมชน

 

 

 

1. เกิดการเชื่อมโยงประสานงานระหว่างกลุ่ม / เครือข่าย (ใน และหรือนอกชุมชน)

 

 

 

2. การเรียนรู้การแก้ปัญหาชุมชน (การประเมินปัญหา การวางแผน การปฏิบัติการ และการประเมิน)

 

 

 

3. การใช้ประโยชน์จากทุนในชุมชน เช่น การระดมทุน การใช้ทรัพยากรบุคคลในชุมชน

 

 

 

4. มีการขับเคลื่อนการดำเนินงานของกลุ่มและชุมชนที่เกิดจากโครงการอย่างต่อเนื่อง

 

 

 

5. เกิดกระบวนการจัดการความรู้ในชุมชน

แกนนำกลุ่มธนาคารขยะสอนการบริหารจัดการรับซื้อขยะแก่เยาวชน

  • กลุ่มธนาคารขยะสาขาย่อยตาดีกา รายงาน/ภาพถ่าย

ให้ทำกิจกรรมต่อเนื่องแม้สิ้นสุดโครงการ

6. เกิดทักษะในการจัดการโครงการ เช่น การใช้ข้อมูลในการตัดสินใจ การทำแผนปฏิบัติการ

 

 

 

7. อื่นๆ

 

 

 

6. มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ

 

 

 

1. ความรู้สึกภาคภูมิใจในตัวเอง / กลุ่ม / ชุมชน

 

 

 

2. การเห็นประโยชน์ส่วนรวมและส่วนตนอย่างสมดุล

 

 

 

3. การใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย และพอเพียง

 

 

 

4. ชุมชนมีความเอื้ออาทร

 

 

 

5. มีการตัดสินใจโดยใช้ฐานปัญญา

 

 

 

6. อื่นๆ

 

 

 

7. บทคัดย่อ

 

 

 

1. บทคัดย่อ

บ้านนาโต๊ะขุน มีประชากรอาศัยอยู่จริง 217 ครัวเรือน ประชากร ทั้งสิ้น 958 คน เป็นชาย 481 คน หญิง 477 คน ราษฎรส่วนใหญ่นับถือศาสนาอิสลาม ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพทางด้านการเกษตรเช่น ทำส่วนยางพารา ทำนา ทำสวนปาล์มน้ำมัน สวนผักผลไม้ และเลี้ยงสัตว์ ประชาชนอายุ 15-60 ปี มีการประกอบอาชีพและมีรายได้คิดเป็นร้อยละ 94.8 และในครัวเรือนมีรายได้เฉลี่ยไม่ต่ำกว่า 23,000 บาท/คน/ปีประมาณร้อยละ 96ในครัวเรือนมีส่วนร่วมแสดงความคิดเห็นเพื่อประโยชน์ของชุมชน


ปีแรกที่ได้รับทุนสสส. บ้านนาโต๊ะขุนมีปัญหาเยาวชนติดยาเสพติดและขาดการจัดการขยะที่ถูกต้อง จึงใช้ประเด็นขยะเป็นตัวเดินเรื่องและดึงเยาวชนมาร่วม ทำกระบวนการเพื่อแก้ปัญหาขยะ พบว่าทำกิจกรรมครบตามที่กำหนดได้ ผลลัพธ์ผลผลิตที่เกิดขึ้นคือที่เกิดขึ้นในปีแรก ได้แก่ เกิดกลไกสภาผู้นำชุมชน40คน ร่วมคิด ร่วมทำ ร่วมแก้ไข ร่วมติดตามประเมินผล งานตามโครงการ และสามารถพัฒนาต่อยอดจากเวทีสภาผู้นำนี้เกิดเป็นการมีส่วนร่วมกันลงเงินสร้างโรงเรียนสอนศาสนาควบคู่สามัญของหมู่บ้านขึ้นคนในชุมชนมีความรู้ทักษะการคัดแยกขยะ ผลการดำเนินงานธนาคารขยะมีมูลค่ารับซื้อเดือนละ 6,000 - 10,000 บาทในช่วง 3 เดือนแรก เดือนต่อๆมาอยู่ในช่วง 3,000-5,000 บาท ขยะริมสองข้างทางลดลง เด็กๆและพ่อแม่รวบรวมสมุดหนังสือเก่ามาขายก่อนเปิดเทอม มีรายได้เสริมเข้าครอบครัว มีกิจกรรมทำถุงผ้าที่เด็กๆ ได้ลงมือวาดภาพตกแต่งและนำกลับบ้านไปให้แม่ใช้ เด็กๆมีความภาคภูมิใจมากเกิดจิตสำนึกการลดการสร้างขยะตั้งแต่ต้นน้ำ กลุ่มพ่อบ้านแม่บ้านได้เรียนรู้การทำปุ๋ยชีวภาพจากเศษซากพืชเหลือใช้ มีการสร้างกระแสทั้งชุมชนด้วยการประกวดบ้านต้นแบบโดยการกำหนดเกณฑ์และลงตัดสินโดยสภาผู้นำ จากผลการทำงานปีแรกสภาผู้นำชุมชนมีความพึงพอใจในผลงานเนื่องจากเห็นผลการเปลี่ยนแปลงทั้งระดับตัวบุคคล ระดับครัวเรือนและระดับชุมชน ส่วนประเด็นที่สภาผู้นำเห็นว่ายังไม่บรรลุตามวัตถุประสงค์ทางอ้อมที่ตั้งไว้ คือ การดึงเยาวชนออกจากการมั่วสุมยาเสพติด จึงปรึกษาพี่เลี้ยงอยากให้เยาวชนรุ่น 18-25 ปีมามีส่วนร่วมมากขึ้นเพราะปีแรกใช้การปลูกจิตสำนึกในเยาวชนรุ่น9-12ปี


ปีที่ 2 การเลือกปัญหา สถาผู้นำชุมชนร่วมกันวิเคราะห์ปัญหาเยาวชนอย่างลึกซึ้ง พบว่า วัยรุ่นเป็นวัยแห่งการเปลี่ยนแปลงจากเด็กเข้าสู่ผู้ใหญ่มีความเจริญทางสื่อ เทคโนโลยี และมีความเป็นตัวของตัวเองสูง การดึงการมีส่วนร่วมต้องวางแผนเป็นอย่างดี จึงขอความคิดเห็นให้เยาวชนที่เป็นสภาผู้นำร่วมออกแบบกิจกรรมให้มีความสร้างสรรค์และได้มีส่วนร่วมกับคนในชุมชนอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้เยาวชนได้มาเป็นแกนนำเรื่องการจัดการขยะรุ่นต่อไป จึงออกแบบกิจกรรมให้มีการจัดตั้งสภาเยาวชนเพื่อขับเลื่อนกิจกรรมด้านเยาวชน การสำรวจข้อมูลสถานการณ์ขยะ แล้วคืนข้อมูลแก่ชุมชน สู่การทำกติกาครอบครัว มาตรการทางสังคม และแผนชุมชน จัดตั้งกลุ่มเยาวชนรับซื้อขยะ การให้ความรู้เรื่องการจัดการขยะ การนำหลักศาสนามาสอนและย้อนกลับให้เยาวชนบรรยาธ รรมเกี่ยวกับหลักศาสนากับการจัดการขยะ

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นเมื่อสิ้นสุดโครงการ ได้แก่
1) เกิดสภาเยาวชนมีสมาชิก 60 คนที่สามารถดำเนินกิจกรรมเยาวชนได้เป็นอย่างดีภายใต้การเป็นพี่เลี้ยงของกลุ่มสภาฯ
2) สภาผู็นำชุมชนมีความเข้มแข็งขึ้น ทำงานได้อย่างต่อเนื่อง
3) เกิดแกนนำเยาวชนในการรับซื้อขยะ
4) เกิดกติกาครอบครัว และมาตรการทางสังคมด้านการจัดการขยะ
5) ขยะในครัวเรือนและชุมชนลดลง
6) สภาพภูมิทัศน์ในหมู่บ้านสะอาด ไม่มีแหล่งกำเนิดเชื้อโรค บ้านนาโต๊ะขุนควรออกแบบกิจกรรมเพื่อการต่อยอดด้านการจัดการขยะในการดำเนินงานตามแผนชุมชนที่จัดทำขึ้น โดยไม่ใช้งบประมาณ หรือหางบประมาณจากแหล่งต่างๆมาสนับสนุนในส่วนที่ต้องใช้ อย่างไรก็ตามเชื่อมั่นว่าการจัดการขยะที่นาโต๊ะขุนจะยื่งยืนต่อไป

** สรุปภาพรวมโครงการ/รายละเอียด จะนำไปใส่ในบทคัดย่อของรายงาน ส.3