แบบฟอร์มการเก็บข้อมูลเพื่อการประเมินแบบมีโครงสร้าง

ชื่อโครงการ แหล่งเรียนรู้ ปลูกข้าวพันธ์พื้นเมือง ตามแนวทางชีววิถี บ้านคลองหมาก (ต่อยอด ปี 2)

รหัสโครงการ 58-03849 รหัสสัญญา 58-00-1888 ระยะเวลาโครงการ 15 กันยายน 2558 - 15 ตุลาคม 2559

แบบประเมินคุณค่าของโครงการที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเสริมสุขภาพ

เป็นการคุณค่าที่เกิดจากโครงการในมิติต่อไปนี้

  • ความรู้ด้านการสร้างเสริมสุขภาพและนวัตกรรมเชิงระบบสุขภาพชุมชน
  • การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่มีผลต่อสุขภาวะ
  • การปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ
  • ผลกระทบเชิงบวกและนโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อการสร้างสุขภาวะชุมชน
  • กระบวนการชุมชน
  • มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น
ผลที่เกิดขึ้นรายละเอียดหลักฐาน/แหล่งอ้างอิงแนวทางการพัฒนาต่อ
มีไม่มี
1. เกิดความรู้ หรือ นวัตกรรมชุมชน

 

 

 

1. ความรู้ใหม่ / องค์ความรู้ใหม่

การทำนาโยนกล้าที่สามารถลดต้นทุนการทำนาในส่วนที่เป็นค่าแรงแบบนาดำลงได้ และการโยนกล้าลงแปลงนามีกลุ่มนักเรียน นักศึกษา พยาบาล ภาคี สนใจมาช่วยกันโยนกล้า เป็นที่สนุกสนานของผู้มาร่วมกิจกรรมเป็นอย่างมาก

แปลงนาสาธิตการเพราะกล้าและการทำนาโยนกล้าในพื้นที่โครงการ

-

2. สิ่งประดิษฐ์ / ผลผลิตใหม่

การประยุคใช้วิธีการเพาะต้นกล้าพันธ์ข้าวแบบง่ายๆโดยการเอาแผงเพาะกล้าจมลงไปในโคลนแทนการหยอดดินและต้นกล้าแบบเดิม การผลิตข้าวกล้องซ้อมมือ

-

-

3. กระบวนการใหม่

การทำนาโดยลดการใช้สารเคมี โดยใชวิธีไถกลบแล้วหมักวัชพืชในมาใช้ประโยชน์แทนปุ๋ยเพื่อลดต้นทุนในการทำนา

-

-

4. วิธีการทำงาน / การจัดการใหม่

-

-

-

5. การเกิดกลุ่ม / โครงสร้างในชุมชนใหม่

สภาผู้นำชุมชนบ้านคลองหมาก

-

-

6. แหล่งเรียนรู้ใหม่

มีแหล่งเรียนรู้การทำนาปลอดสารเคมี การเพาะกล้าข้าวกิจกรรมการโยนกล้ากิจกรรมเกี่ยวข้าว การรู้จักพันธ์ข้าวพันธ์พื้นเมือง แหล่งเรียนรู้ระบบนิเวศป่าชายเลน

การรวบรวมข้อมูลจากการสำหรวจป่าชายเลน และการรวบรวมพันธ์ข้าวพื้นเมือง

-

7. อื่นๆ

-

-

-

2. เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่เอื้อต่อสุขภาพ

 

 

 

1. การดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคล

คนในชุมชนมีความตระหนัก มีความรู้ในการเลือกอาหารมาบริโภคที่มีประโยชน์ต่อสุขภาพ

ข้อมูล จาก รพสต.จำนวนผู้ป๋วยโรคที่เกิดจากพฤติกรรมลดลง

-

2. การบริโภค

กลุ่มสมาชิกในการดำเนินโครงการมีการบริโภคข้าวที่ปลูกเองที่เหลือจำหน่ายเป็นรายได้

-

-

3. การออกกำลังกาย

-

-

-

4. การลด ละ เลิก อบายมุข เช่น การพนัน เหล้า บุหรี่

ใช้แนวทางของศาสนาเป็นเครืองมือให้ประชาชนห่างไกลจากอบายมุขและสิ่งเสพติด ใช้มาตราการทางสังคมเป็นบทลงโทษ

-

-

5. การลดพฤติกรรมเสี่ยง เช่น พฤติกรรมเสี่ยงทางเพศ การขับรถโดยประมาท

-

-

-

6. การจัดการอารมณ์ / ความเครียด

ประชาชนทุกเพศวัยในชุมชนยึดแนวทางของศาสนาในการกล่อมเกลาจิตใจให้มีความสงบ

การละหมาดวันศุกณ์ร่วมกันและการละหมาดวันละห้าเวลา การเรียนรู้หลักธรรมคำของศาสนาทุกค่ำคืนในชุมชน

-

7. การดำรงชีวิต / วิถีชีวิต เช่น การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น / สมุนไพรในการดูแลสุขภาพตนเอง

ยึดหลักปฏิบัติตามแนวทางของศาสนา มีวัฒนธรรมประเพณีความเป็นชุมชนดั่งเดิม การอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม การสร้างภูมิคุ้มกันและป้องกันภัยสังคม การพัฒนาคุณภาพชีวิตตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง ยึดหลักการมีส่วนร่วม

-

-

8. พฤติกรรมการจัดการตนเอง ครอบครัว ชุมชน

ส่งเสริมให้ครอบครับกินข้าวพร้อมกัน ปรึกษาหารือซึ่งกันและกัน ทำละหมาดร่วมกัน

-

-

9. อื่นๆ

-

-

-

3. การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ (กายภาพ สังคม และเศรษฐกิจ)

 

 

 

1. กายภาพ เช่น มีการจัดการขยะ ป่า น้ำ การใช้สารเคมีเกษตร และการสร้างสิ่งแวดล้อมในครัวเรือนที่ถูกสุขลักษณะ

ส่งเสริมให้สมาชิกและเกษตรกรทำการเกษตรในการลดการใช้สารเคมี ค้นหาวิธีการใหม่ๆในการลดต้นทุนการผลิต

-

-

2. สังคม เช่น มีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ลดการเกิดอุบัติเหตุ ครอบครัวอบอุ่น การจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อเด็ก เยาวชน และกลุ่มวัยต่าง ๆ มีพื้นที่สาธารณะ/พื้นที่ทางสังคม เพื่อเอื้อต่อการส่งเสริมสุขภาพของคนในชุมชน มีการใช้ศาสนา/วัฒนธรรมเป็นฐานการพัฒนา

-

-

-

3. เศรษฐกิจสร้างสรรค์สังคม /สร้างอาชีพ / เพิ่มรายได้

เกิดการรวมกลุ่ม การจัดการ การบริโภคข้าวปลอดสารเคมีบริโภคเอง ที่เหลือขายเป็นรายได้ให้กับครอบครับ การสร้างความมั่นคงทางอาหาร และการจัดสวัสดิการชุมชน

-

-

4. มีการบริการสุขภาพทางเลือก และมีช่องทางการเข้าถึงระบบบริการสุขภาพ

-

-

-

5. อื่นๆ

-

-

-

4. การพัฒนานโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อสุขภาวะ

 

 

 

1. มีกฎ / กติกา ของกลุ่ม ชุมชน

เกิดกฏกติการ่วมกันของคนในชุมชน สำหรับการทำข้าวบนเกาะทุ่งท่าไร่เพื่อลดการใช้สารเคมี

 

 

2. มีมาตรการทางสังคมของกลุ่ม ชุมชน

-

-

-

3. มีธรรมนูญของชุมชน

-

-

-

4. อื่นๆ เช่น ออกเป็นข้อบัญญัติท้องถิ่น ฯลฯ

-

-

-

5. เกิดกระบวนการชุมชน

 

 

 

1. เกิดการเชื่อมโยงประสานงานระหว่างกลุ่ม / เครือข่าย (ใน และหรือนอกชุมชน)

การเชื่อมโยงกับ สภาองค์กรชุมชน การศึกษานอกระบบเกษตรอำเภอเหนือคลองพัฒนาชุมชน โรงไฟฟ้ากระบี่ ท้องที่ ท้องถิ่น การท่องเที่ยวจังหวัดกระบี่ ศูนย์วิจัยพันธ์ข้าวกระบี่

หนังสือรับรองมาตราฐานการผลิตข้าวปลอดสารเคมี

-

2. การเรียนรู้การแก้ปัญหาชุมชน (การประเมินปัญหา การวางแผน การปฏิบัติการ และการประเมิน)

ใชเวทีสภาผู้นำชุมชนเป็นเวทีพบปะพูดคุยกับภาคีเครือข่าย การถอดบทเรียนการทำงาน การวางแผนการทำกิจกรรม การประสานกลุ่มภาคีเครือข่าย การสื่อสารประชาสัมพันธ์

-

-

3. การใช้ประโยชน์จากทุนในชุมชน เช่น การระดมทุน การใช้ทรัพยากรบุคคลในชุมชน

จุดขายของพื้นที่การดำเนินโครงการคือความเป็นเกาะที่ต้องอาศัยการนั่งเรือหรือต้องนั่งแพแล้วดึงเชือกเข้าไปในพื้นที่ บริเวณรอบๆเกาะมีระบบป่าชายเลนที่สมบูลย์ ทำให้หลายๆหน่วยงาน กลุ่มองค์กรไปแล้วได้บรรยากาศความเป็นธรรมชาติที่ทุกคนไปแล้วสำผัสได้จริง

-

-

4. มีการขับเคลื่อนการดำเนินงานของกลุ่มและชุมชนที่เกิดจากโครงการอย่างต่อเนื่อง

การทำงานเชิงบูรณาการทำให้พื้นที่บนเกาะทุ่งท่าไร่มีหลายหน่วยงาน และกลุ่มองค์กรมาทำกิจกรรมร่วมกันอย่างต่อเนื่อง

-

-

5. เกิดกระบวนการจัดการความรู้ในชุมชน

-

-

-

6. เกิดทักษะในการจัดการโครงการ เช่น การใช้ข้อมูลในการตัดสินใจ การทำแผนปฏิบัติการ

เกิดการเรียนรู้การจัดเก็บและการใช้ข้อมูลในการแก้ไขปัญหาได้ตรงกับความต้องการของชุมชนมีแผนการดำเนินงานที่สามารถเชื่อมโยงกับหน่วยงานอื่นๆได้

-

-

7. อื่นๆ

-

-

-

6. มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ

 

 

 

1. ความรู้สึกภาคภูมิใจในตัวเอง / กลุ่ม / ชุมชน

การได้รื้อฟื้นวิถีความเป็นชุมชนดั้งเดิมของชุมชนกลับคืนมา ผู้สูงวัยในชุมชนรู้ศึกมีคุณค่าเมื่อมีหลายๆคนมาสอบถามพูดคุย การย้อนอดีตที่ผ่านมา มีเรื่องเล่าต่างๆของชุมชนดั่งเดิมที่น่าสนใจ เช่น เรือโบราณ

ซากเรือโบราณที่ยังหลงเหลืออยู่

-

2. การเห็นประโยชน์ส่วนรวมและส่วนตนอย่างสมดุล

การร่วมกันปกป้องรักษาพื้นที่ทำนาดั้งเดิมบนแหล่งผลิตอาหารให้คนในชุมชนเกาะทุ่งท่าไร่ไม่ให้ตกเป็นของกลุ่มทุน

การทำนาขวางสนามกอ๊ฟ

-

3. การใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย และพอเพียง

-

-

-

4. ชุมชนมีความเอื้ออาทร

การช่วยเหลือเกื้อกูลซึ่งกันและกันในชุมชนโดยไม่แบ่งแยกศาสนา การลงขัน การลงแรง การเยี่ยมเยือนไปมาหาสู่ซึ่งกันและกัน การนับญาต

-

-

5. มีการตัดสินใจโดยใช้ฐานปัญญา

-

-

-

6. อื่นๆ

-

-

-

7. บทคัดย่อ

 

 

 

1. บทคัดย่อ

การทำนาอินทรีย์แบบชีววิถีโดยการนำภูมิปัญญาและนวัตกรรมใหม่ๆมาลดต้นทุนในการทำนา อาทิเช่น การทำนาโยนกล้า และมีรูปแบบขับเคลื่อนงานโดยกรรมการสภาชุมชน เพื่อร่วมด้วยช่วยกันให้เกิดความยั่งยืนของการดูแลและการหวงแหนแผ่นดินบ้านเกิดที่ต้องการรักษาพื้นที่แหล่งผลิตอาหารดั้งเดิมของชุมชนใว้ เพราะพื้นที่ทำนาแห่งนี้มีความเป็นเกาะ มีป่าชายเลนและสัตว์น้ำ สัตว์บก สัตว์ปีก พันธ์ไม้หายาก ทำให้พื้นที่แห่งนี้เป็นที่หมายปองของกลุ่มทุนที่จะมาครอบครองซึ่งจากการรวมกลุ่มกันเกิดผลผลิตและผลลัพธ์ คือ

  1. การทำนาโดยลดการใช้สารเคมี โดยใช้วิธีไถกลบแล้วหมักวัชพืชในมาใช้ประโยชน์แทนปุ๋ยเพื่อลดต้นทุนในการทำนา
  2. การทำงานเชิงบูรณาการทำให้พื้นที่บนเกาะทุ่งท่าไร่มีหลายหน่วยงาน และกลุ่มองค์กรมาทำกิจกรรมร่วมกันอย่างต่อเนื่อง
  3. เกิดการเรียนรู้การจัดเก็บและการใช้ข้อมูลในการแก้ไขปัญหาได้ตรงกับความต้องการของชุมชนมีแผนการดำเนินงานที่สามารถเชื่อมโยงกับหน่วยงานอื่นๆได้
  4. เกิดกฏกติการ่วมกันของคนในชุมชน สำหรับการทำข้าวบนเกาะทุ่งท่าไร่เพื่อลดการใช้สารเคมี
  5. เกิดการรวมกลุ่ม การจัดการ การบริโภคข้าวปลอดสารเคมีบริโภคเอง ที่เหลือขายเป็นรายได้ให้กับครอบครับ การสร้างความมั่นคงทางอาหาร และการจัดสวัสดิการชุมชน
  6. เกิดการเรียนรู้การจัดเก็บและการใช้ข้อมูลในการแก้ไขปัญหาได้ตรงกับความต้องการของชุมชนมีแผนการดำเนินงานที่สามารถเชื่อมโยงกับหน่วยงานอื่นๆได้
  7. เกิดศูนย์การเรียนรู้และอนุรักษ์พันธ์ข้าวพื้นเมือง กองทุนพันธ์ข้าวพื้นเมืองในชุมชน ที่สามารถให้ความรู้เรื่องการทำนาและเป็นธนาคารพันธุ์ข้าวของที่ใช้สำหรับเพาะปลูกในปีต่อๆ ไป
  • ซึ่งจากการดำเนินงานจะมีการขยายผลและผลักดันให้เป็นแหล่งท่องเที่ยวเชิงนิเวช และเสริมสรางศักยภาพกลุ่มคนรุ่นใหม่ๆ เข้าร่วมการดำเนินงานเพื่อความยั่งยืนและคงไว้ซึ่งวิถีชีวิตที่ดีงานต่อไป
** สรุปภาพรวมโครงการ/รายละเอียด จะนำไปใส่ในบทคัดย่อของรายงาน ส.3