แบบฟอร์มการเก็บข้อมูลเพื่อการประเมินแบบมีโครงสร้าง

ชื่อโครงการ พัฒนาพื้นที่สาธารณะห้วยหนองถินเพื่อสุขภาพ

รหัสโครงการ 55-01863 รหัสสัญญา 55-00-1026 ระยะเวลาโครงการ 1 ตุลาคม 2555 - 31 ตุลาคม 2556

แบบประเมินคุณค่าของโครงการที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเสริมสุขภาพ

เป็นการคุณค่าที่เกิดจากโครงการในมิติต่อไปนี้

  • ความรู้ด้านการสร้างเสริมสุขภาพและนวัตกรรมเชิงระบบสุขภาพชุมชน
  • การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่มีผลต่อสุขภาวะ
  • การปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ
  • ผลกระทบเชิงบวกและนโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อการสร้างสุขภาวะชุมชน
  • กระบวนการชุมชน
  • มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น
ผลที่เกิดขึ้นรายละเอียดหลักฐาน/แหล่งอ้างอิงแนวทางการพัฒนาต่อ
มีไม่มี
1. เกิดความรู้ หรือ นวัตกรรมชุมชน

 

 

 

1. ความรู้ใหม่ / องค์ความรู้ใหม่

จากการดำเนินโครงการพัฒนาห้วยหนองถินที่มีความรกร้างมามากกว่า 10 ปี เมื่อเริ่มการพัฒนาทุกคนก็คิดว่าไม่สามารถทำได้อย่างแน่นอน เพราะวัชพืชมีมากใช้เครื่องจักรลงไปดำเนินการก็ไม่ได้เพราะติดพื้นที่ชาวบ้านที่ปลูกพืชอยู่ริมห้วย  แต่จากการระดทความคิดเห็นจงเกิดองค์ความรู้ใหม่จากปราญ์ชในชุมชนในการจัดการวัชพืชในห้วย  โดยความรู้ใหม่นี้คือจะต้องแบ่งพื้นที่ในการพัฒนาออกเป็นส่วนเล็กๆ ก่อน โดยใช้เรื่อลงไปถากหญ้าแบ่งพื้นที่ จากนั้นจึงใช้เหล็กแหลมผูกติดกับเชือดและใช้เครื่องจักรดึงลากมาริมตลิ่ง ซึ่งวิธีการนี้เครื่องจักรไม่จำเป็นต้องเข้าไปอยู่ริมห้วย ทำให้สามารถทำงานได้ดยไม่กระทบกับพื้นที่ที่ชาวบ้านปลูกพืชอยู่ริมห้วย

  • ภาพกิจกรรมการใช้องค์ความรู้ในการพัฒนาพื้นที่รกร้าง

 

2. สิ่งประดิษฐ์ / ผลผลิตใหม่

 

 

 

3. กระบวนการใหม่

 

 

 

4. วิธีการทำงาน / การจัดการใหม่

เกิดวิธีการทำงานใหม่ในชุมชนขึ้นมาหลังจากการดำเนินงานร่วมกับ สสส คือเดิมชาวบ้านและท้องถิ่นต่างคนก็ต่างทำ ทำให้กระบวนการพัฒนาชุมชนเป็นไปเพื่อทำกิจกรรมตามสั่งเพียงอย่างเดียว  แต่หลังจากดำเนินโครงการมีวิธีการทำงานใหม่ในชุมชนคือก่อนจะทำกิจกรรมใดชาวบ้าน อำเภอ และท้องถิ่น จะมีกาพูดคุยกันก่อน  มีการใช้ฐานข้อมูลชุมชน มีการจัดทำแผนพัฒนาชุมชนที่เกิดจากความคิดเห็นของคนในชุมชน

  • ภาพกิจกรรมการประชุมร่วมระหว่างชาวบ้าน ภาครัฐ และท้องถิ่น

 

5. การเกิดกลุ่ม / โครงสร้างในชุมชนใหม่

เกิดกลุ่มอาสาสมัครใหม่ขึ้นในชุมชนที่ต่อยอดมาจากกลุ่มสิทธิชุมชนคนเกาะเต่า ซึ่งดำเนินการเรื่องการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติของตำบลอยู่แล้ว เมื่อดำเนินการในพื้นที่ห้วยหนองถิน จึงเกิดกลุ่มอาสาสมัครอนุรักษืห้วยหนองถินขึ้นมา โดยมีเยาวชนและผู้นำชุมชนในพื้นที่รวมเป็นสมาชิกกลุ่ม วันนี้กลุ่มได้ดำเนินการพัฒนาพื้นที่ห้วยหนองถินอย่างต่อเนื่อง โดยมีการระดมทุนกันจัดซื้อเรือมาทำการขุดลอกห้วยหนองถินในส่วนที่ยังรกร้างอยู่

  • รายชื่อสมาชิกกลุ่มอนุรักษ์ห้วยหนองถิน
  • ภาพกิจกรรมการขุดลอกห้วยหนองถินของกลุ่ม

 

6. แหล่งเรียนรู้ใหม่

เมื่อห้วยหนองถินได้รับการพัฒนาจากพื้นที่รกร้างให้กลายเป็นแหล่งน้ำที่สะอาด มีศาลาริมน้ำสำหรับจัดกิจกรรม ทำให้เกิดเป็นแหล่งเรียนรู้ใหม่ในประเด็นการจัดการพื้นที่รกร้างให้เป็นพื้นที่สาธารณะ และการใช้ประโยชน์จากพืชริมห้วยและฐานการเรียนรู้พันธุ์ปลาพื้นบ้าน ที่สามารถให้นักเรียนและประชาชนทั่วไปได้เข้ามาเรียนรู้ได้

  • ภาพถ่ายแหล่งเรียนรู้ห้วยหนองถินเพื่อสุขภาวะ

 

7. อื่นๆ

 

 

 

2. เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่เอื้อต่อสุขภาพ

 

 

 

1. การดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคล

 

 

 

2. การบริโภค

 

 

 

3. การออกกำลังกาย

 

 

 

4. การลด ละ เลิก อบายมุข เช่น การพนัน เหล้า บุหรี่

 

 

 

5. การลดพฤติกรรมเสี่ยง เช่น พฤติกรรมเสี่ยงทางเพศ การขับรถโดยประมาท

 

 

 

6. การจัดการอารมณ์ / ความเครียด

 

 

 

7. การดำรงชีวิต / วิถีชีวิต เช่น การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น / สมุนไพรในการดูแลสุขภาพตนเอง

ภูมิปัญญาในท้องถิ่นสำคัญที่ถูกนำมาใช้ในการดำเนินโครงการและทำให้โครงการบรรลุวัตถุประสงค์ คือภูมิปัญญาในการจัดการวัชพืชในพื้นที่รกร้าง  ซึ่งเป็นภูมิปัญญาของคนในอดีตที่ใช้วิธีค่อยๆ ทำทีละเล็กทีละน้อย การใช้เชือกดึงวัชพืชแทนใช้เครื่องจักรลงไปขุด ภูมิปัญญาเหล่านี้อาจมองเป็นเรื่องเล็กๆ แต่ก็สร้างคุณค่าอันมหาศาลให้กับการดำเนินโครงการ

  • ภาพการใช้ภูมิปัญญาในการจัดการวัชพืชในพืนที่รกร้าง

 

8. พฤติกรรมการจัดการตนเอง ครอบครัว ชุมชน

 

 

 

9. อื่นๆ

 

 

 

3. การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ (กายภาพ สังคม และเศรษฐกิจ)

 

 

 

1. กายภาพ เช่น มีการจัดการขยะ ป่า น้ำ การใช้สารเคมีเกษตร และการสร้างสิ่งแวดล้อมในครัวเรือนที่ถูกสุขลักษณะ

มีการพัฒนาทางกายภาพของห้วยหนองถินจากพื้นที่รกร้างประมาณ 150 ไร่ ให้กลายเป็นพื้นที่ที่สะอาดสวยงามจำนวน 50 ไร่ โดยกระบวนการมีส่วนร่วมของคนในชุมชนและการมีส่วนร่วมจากภาคีภายนอก ใช้กระบวนการจัดการด้วยภูมิปัญญาชุมชน ลดความขัดแย้งระหว่างการดำเนินการ ทำให้สามารถสร้างห้วยหนองถินให้เป็นแหล่งเรียนรู้การจัดการวัชพืชในพื้นที่รกร้างได้ในปัจจุบัน

  • ภาพพื้นที่ห้วยหนองถินก่อนและหลังการพัฒนา

 

2. สังคม เช่น มีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ลดการเกิดอุบัติเหตุ ครอบครัวอบอุ่น การจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อเด็ก เยาวชน และกลุ่มวัยต่าง ๆ มีพื้นที่สาธารณะ/พื้นที่ทางสังคม เพื่อเอื้อต่อการส่งเสริมสุขภาพของคนในชุมชน มีการใช้ศาสนา/วัฒนธรรมเป็นฐานการพัฒนา

การพัฒนาทางกายภาพของห้วยหนองถินเป็นจุดเริ่มในจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อเด็ก เยาวชน และกลุ่มวัยต่าง ๆ ปัจจุบันห้วยหนองถินกลายเป็นพื้นที่สาธารณะเพื่อสุขภาพของชุมชน เมื่อพื้นที่ริมห้วยมีความสะอาด ภายในห้วยมีน้ำมีปลา ริมห้วยมีศาลาพักผ่อน ทำให้ช่วงเย็นมีกลุ่มวัยต่างๆ เข้ามาพักผ่อนหน่อนใจ และชุมชนได้ใช้พื้นที่นี้เป็นสถานที่จัดกิจกรรมต่าง ๆ ของชุมชน

  • ภาพถ่ายพื้นที่สาธารณะริมห้วยหนองถิน

 

3. เศรษฐกิจสร้างสรรค์สังคม /สร้างอาชีพ / เพิ่มรายได้

 

 

 

4. มีการบริการสุขภาพทางเลือก และมีช่องทางการเข้าถึงระบบบริการสุขภาพ

 

 

 

5. อื่นๆ

 

 

 

4. การพัฒนานโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อสุขภาวะ

 

 

 

1. มีกฎ / กติกา ของกลุ่ม ชุมชน

เกิดกติาของชุมชนในการดูแลห้วยหนองถิน โดยกติกาดังกล่าวเกิดจากการพูดคุยกันของคณะทำงานโครงการ และนำเสนอต่อองค์การบริหารส่วนตำบลเกาะเต่า ร่วมพิจารณา หลังจากนั้นจึงเปิดเวทีสาธารณะเพื่อรับฟังความคิดเห็นเกี่ยวกับกติกาเหล่านี้ หลังจากนั้นจึงมีการประชาสัมพันธ์กติกาให้คนในชุมชนได้รับทราบโดยทั่วกัน แต่กติกาเหล่านี้เป็นเพียงข้อตกลงเบื้องต้นยังไม่ถึงกับมีมาตรการลงโทษหากไม่ปฏิบัติตามกติกา แต่จะใช้มาตรการทางสังคมเป็นหลักในการควบคุมการดำเนินการตามกติกา

  • กติกาการดูแลอนุรกษ์ห้วยหนองถิน

 

2. มีมาตรการทางสังคมของกลุ่ม ชุมชน

กติกาการอนุรักษืห้วยหนุนปานเป็นเพียงมาตรการเบื้องต้น ยังไม่มีบทลงโทษที่ชัดเจน ดังนั้นสิ่งที่ใช้ในการควบคุมการดำเนินการตามกติกาจึงเป็นมาตรการทางสังคม เช่น เมื่อทราบว่าใครจับปลาในห้วยหนองถินผิดวิธีก็จะถูกคนในชุมชนติฉินนินทา หรือเมื่อมีการระดมพลพัฒนาห้วยหนองถินหากครัวเรือนใดในชุมชนไม่มาร่วมก็จะไม่ได้รับความร่วมมือจากคนในหมู่บ้านเมื่อครัวเรือนนั้นมีกิจกรรมใดๆ เป็นต้น

 

 

3. มีธรรมนูญของชุมชน

 

 

 

4. อื่นๆ เช่น ออกเป็นข้อบัญญัติท้องถิ่น ฯลฯ

 

 

 

5. เกิดกระบวนการชุมชน

 

 

 

1. เกิดการเชื่อมโยงประสานงานระหว่างกลุ่ม / เครือข่าย (ใน และหรือนอกชุมชน)

มีการเชื่อมโยงกลุ่มเครือข่ายทั้งภายในและภายนอกชุมชน โดยการเชื่อมโยงเครือข่ายในชุมชนนั้นเชื่อมโยงกับกลุ่มสิทธิชุมชนคนเกาะเต่า  กลุ่มสภาองค์กรชุมชนตำบลเกาะเต่า ซึ่งเข้ามาร่วมเป็นทั้งที่ปรึกษาและผู้ร่วมดำเนินงาน  ส่วนเครือข่ายภานนอกนั้นได้เชื่อมประสานกับที่ว่าการอำเภอป่าพะยอม  องค์การบริหารส่วนจังหวัดพัทลุง  และเครื่อข่ายนักจัดรายการคลื่นวิทยุประชาคมจังหวัดพัทลุง ซึ่งเข้ามาหนุนเสริมในการดำเนินโครงการและการประชาสัมพันธ์โครงการ

  • รายชื่อภาคีเครือข่ายทั้งภายในและภายนอกชุมชน

 

2. การเรียนรู้การแก้ปัญหาชุมชน (การประเมินปัญหา การวางแผน การปฏิบัติการ และการประเมิน)

 

 

 

3. การใช้ประโยชน์จากทุนในชุมชน เช่น การระดมทุน การใช้ทรัพยากรบุคคลในชุมชน

หลังจากการพัฒนาพื้นที่ห้วยหนองถินได้ประมาณ 50 ไร่ จากทั้งหมด 150 ไร่ แล้วกลุ่มอาสาสมัครอนุรักษืห้วยหนองถิน คณะทำงานโครงการ และประชาชนในพื้นที่ก็คิดว่าควรมีการดำเนินการต่อให้เต็มพื้นที่ จึงได้มีการระดทุนกันได้เงินจำนวน 6000 บาท นำมาจัดซื้อเรือไฟเบอร์ เพื่อใช้ในการลงไปชักลากวัชพืชในห้วยในพื้นที่ส่วนรที่เหลือ

  • ภาพการระดมทุนและเรื่อที่ได้จากการระดมทุน

 

4. มีการขับเคลื่อนการดำเนินงานของกลุ่มและชุมชนที่เกิดจากโครงการอย่างต่อเนื่อง

 

 

 

5. เกิดกระบวนการจัดการความรู้ในชุมชน

 

 

 

6. เกิดทักษะในการจัดการโครงการ เช่น การใช้ข้อมูลในการตัดสินใจ การทำแผนปฏิบัติการ

 

 

 

7. อื่นๆ

 

 

 

6. มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ

 

 

 

1. ความรู้สึกภาคภูมิใจในตัวเอง / กลุ่ม / ชุมชน

วันนี้คนในชุมชนมีความภาคภูมิใจในการร่วมกันพัฒนาห้วยหนองถิน เมื่อมีผู้คนต่างถิ่นขับรถผ่านบริเวณห้วยหนองถิน มักจะจอดแวะชม และเข้าไปเรียนรู้บริเวณริมห้วย ชาวบ้านก็จะเข้าไปชี้แจงให้ข้อมูลว่าห้วยแห่งนี้มีความเป็นมาอย่างไร ทำไมถึงพีฒนาได้ขนาดนี้ ทำให้เขารู้สึกมีความภาคภูมิใจในสิ่งที่ได้ร่วมกันคิดร่วมกันทำมา

 

 

2. การเห็นประโยชน์ส่วนรวมและส่วนตนอย่างสมดุล

 

 

 

3. การใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย และพอเพียง

 

 

 

4. ชุมชนมีความเอื้ออาทร

 

 

 

5. มีการตัดสินใจโดยใช้ฐานปัญญา

 

 

 

6. อื่นๆ

การสร้างความร่วมมือกับ อบจ. การพัฒนาพื้นที่เป็นพื้นที่ความมั่นคงทางอาหาร เป็นตู้เย็นชุมชน การเชิ่อมร้อยท้องที่ ท้องถิ่น ใช้วิธีการเจราจา พูคุยการพื้นที่จริง

 

 

7. บทคัดย่อ

 

 

 

1. บทคัดย่อ

 

** สรุปภาพรวมโครงการ/รายละเอียด จะนำไปใส่ในบทคัดย่อของรายงาน ส.3