โครงการร่วมสร้างชุมชนท้องถิ่นให้น่าอยู่ด้วยการฟื้นฟูและอนุรักษ์ห้วยหนุนปาน

แบบฟอร์มการเก็บข้อมูลเพื่อการประเมินแบบมีโครงสร้าง

ชื่อโครงการ โครงการร่วมสร้างชุมชนท้องถิ่นให้น่าอยู่ด้วยการฟื้นฟูและอนุรักษ์ห้วยหนุนปาน

รหัสโครงการ 55-00993 รหัสสัญญา 55-00-0752 ระยะเวลาโครงการ 1 สิงหาคม 2556 - 31 กรกฎาคม 2556

แบบประเมินคุณค่าของโครงการที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเสริมสุขภาพ

เป็นการคุณค่าที่เกิดจากโครงการในมิติต่อไปนี้

  • ความรู้ด้านการสร้างเสริมสุขภาพและนวัตกรรมเชิงระบบสุขภาพชุมชน
  • การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่มีผลต่อสุขภาวะ
  • การปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ
  • ผลกระทบเชิงบวกและนโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อการสร้างสุขภาวะชุมชน
  • กระบวนการชุมชน
  • มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น
ผลที่เกิดขึ้นรายละเอียดหลักฐาน/แหล่งอ้างอิงแนวทางการพัฒนาต่อ
มีไม่มี
1. เกิดความรู้ หรือ นวัตกรรมชุมชน

 

 

 

1. ความรู้ใหม่ / องค์ความรู้ใหม่

 

 

 

2. สิ่งประดิษฐ์ / ผลผลิตใหม่

 

 

 

3. กระบวนการใหม่

 

 

 

4. วิธีการทำงาน / การจัดการใหม่

จาการทำงานมีการจัดกระบวนการทำงานใหม่เพิ่มเติมจากสามเหลี่ยมเขยื่อนภูเขา คือนอกเหนือจากมีภาครัฐ ภาคความรู้ ภาคประชาชน แล้ววันนี้มีการเพิ่มภาคส่วน ท้องถิ่นและท้องที่เพิ่มขึ้น ทำให้กระบวนการทำงานมีความใกล้ชิดกับชุมชนมากยิ่งขึ้น

  • รายงานการประชุมคณะทำงานและทีมกลไกใหม่

 

5. การเกิดกลุ่ม / โครงสร้างในชุมชนใหม่

กลุ่มใหม่ที่เกิดขึ้นในชุมชนจากการดำเนินโครงการนี้คือเกิดกลุ่มอาสาสมัครอนุรักษ์ห้วยหนุนปาน ที่มาจากประชาชนที่อาศัยอยู่โดยรอบห้วยหนุนปานจากหมู่ที่ 2 หมู่ที่ 5 หมู่ที่ 8 และหมู่ที่ 10 นอกจากนี้ยังมีนักเรียนจาก 2 โรงเรียนซึ่งอยู่ใกล้เคียงห้วยหนุนปานคือ โรงเรียนบ้านโหล๊ะเร็ด และโรงเรียนบ้านไทรทอง มีสมาชิกเข้าร่วมในเบื้องต้นประมาณ 40 คน

  • รายชื่อสมาชิกกลุ่มอาสาสมัครอนุรักษ์ห้วยหนุนปาน
  • ภาพกิจกรรมต่างๆ ที่กลุ่มดำเนินการในพื้นที่

 

6. แหล่งเรียนรู้ใหม่

 

 

 

7. อื่นๆ

 

 

 

2. เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่เอื้อต่อสุขภาพ

 

 

 

1. การดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคล

 

 

 

2. การบริโภค

 

 

 

3. การออกกำลังกาย

 

 

 

4. การลด ละ เลิก อบายมุข เช่น การพนัน เหล้า บุหรี่

 

 

 

5. การลดพฤติกรรมเสี่ยง เช่น พฤติกรรมเสี่ยงทางเพศ การขับรถโดยประมาท

 

 

 

6. การจัดการอารมณ์ / ความเครียด

 

 

 

7. การดำรงชีวิต / วิถีชีวิต เช่น การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น / สมุนไพรในการดูแลสุขภาพตนเอง

หลังจากการดำเนินโครงการสิ่งที่เป็นคุณค่าเดิมของชุมชนคือการใช้วิถีชีวิตที่พึ่งพิงกับฐานทรัพยากรก็เริ่มหวนกลับมา จากปกติที่ไม่เคยสนใจพืชผักพื้นบ้านริมห้วยหนุนปาน ไม่สนใจการจับปลาที่ผิดวิธี ถือว่าธุระไม่ใช่  แต่เมื่อคณะทำงานได้ร่วมกับภาคีที่เกี่ยวข้องร่วมกันพัฒนาห้วยหนุนปานให้ดีขึ้น คนในหมู่ที่ 5 หมู่ที่ 8 หมู่ที่ 10 และหมู่ที่ 2 ที่อยู่โดยรอบห้วยหนุนปานก็กลับมาใช้วิถีชีวิตเดิมของตัวเอง แทนที่จะออกไปตลาดเพื่อซื้อผักมาจากตลาดทุกวัน ก็ใช้พืชผักที่ขึ้นอยู่ริมห้วยมาทำอาหาร  เมื่อมีใครมาจับปลาที่ผิดวิธีก้มีการตักเตือน

  • ภาพการใช้ประโยชน์จากผักพื้นบ้านริมห้วยหนุนปาน

 

8. พฤติกรรมการจัดการตนเอง ครอบครัว ชุมชน

 

 

 

9. อื่นๆ

 

 

 

3. การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ (กายภาพ สังคม และเศรษฐกิจ)

 

 

 

1. กายภาพ เช่น มีการจัดการขยะ ป่า น้ำ การใช้สารเคมีเกษตร และการสร้างสิ่งแวดล้อมในครัวเรือนที่ถูกสุขลักษณะ

มีการพัฒนาพื้นที่ทางกายภาพที่เห็นเด่นชัด เป็นรูปธรรม คือการพัฒนาห้วยหนุนปาน จากพื้นที่ห้วยรก้ร้างให้กลายเป็นแหล่งน้ำหลักของชุมชน โดยกระบวนการพัฒนานั้นเกิดขึ้นจากทั้งกระบวนการมีส่วนร่วมของคนในชุมชนที่ได้ร่วมกันลงแขกปรับปรุงพัฒนาสภาพแวดล้อมของห้วยหนุนปาน นอกจากนี้ยังมีการพัฒนาที่มาจากภาคีร่วมภาครัฐ เช่น องค์การบริหารส่วนจังหวัดสนับสนุนงบประมาณและเครื่องจักรในการขุดลอก  สถานพินิจเด็กและเยาวชนจังหวัดพัทลุง สนับสนุนกิจกรรมให้กลุ่มเด็กที่อยู่ระหว่างการคุมประพฤติได้ทำประโยชน์ให้ชุมชนโดยการร่วมพัฒนาห้วยหนุนปาน  ซึ่งจากกระบวนการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วนนี้เองทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพที่ชัดเจนของห้วยหนุนปาน

  • ภาพสภาพแวดล้อมทางกายภาพของห้วยหนุนปานก่อนและหลังการดำเนินโครงการ

 

2. สังคม เช่น มีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ลดการเกิดอุบัติเหตุ ครอบครัวอบอุ่น การจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อเด็ก เยาวชน และกลุ่มวัยต่าง ๆ มีพื้นที่สาธารณะ/พื้นที่ทางสังคม เพื่อเอื้อต่อการส่งเสริมสุขภาพของคนในชุมชน มีการใช้ศาสนา/วัฒนธรรมเป็นฐานการพัฒนา

เมื่อมีการพฒนาสภาพแวดล้อมทางกายภาพของห้วยหนุนปานให้มีความสะอาดร่มรื่นแล้ว คณะทำงาน ผู้นำชุมชน และประชาชนในพื้นที่ยังได้ร่วมกันคิดต่อที่จะพัฒนาพื้นที่ตรงนี้ให้เป็นพื้นที่ที่เอื้อต่อสุขภาพ เป็นแหล่งพักผ่อนหย่อนใจของคนในชุมชน จึงได้ร่วมกันสมทบทุนในการจัดสร้างศาลากลางน้ำ ขึ้นโดยคนในชุมชนทั้ง 4 หมู่บ้านเข้ามาร่วม

  • ภาพกิจกรรมการสมทบทุนและจัดสร้างศาลากลางน้ำ

 

3. เศรษฐกิจสร้างสรรค์สังคม /สร้างอาชีพ / เพิ่มรายได้

 

 

 

4. มีการบริการสุขภาพทางเลือก และมีช่องทางการเข้าถึงระบบบริการสุขภาพ

 

 

 

5. อื่นๆ

 

 

 

4. การพัฒนานโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อสุขภาวะ

 

 

 

1. มีกฎ / กติกา ของกลุ่ม ชุมชน

มีการจัดทำกติตาร่วมของชุมชนในการดูแลห้วยหนุนปาน โดยเริ่มจากการที่ผู้ใหญ่บ้านทั้ง 4 หมู่บ้านที่อยู่โดยรอบห้วยหนุนปานมาประชุมหารือร่วมกับคณะทำงานเพื่อร่างกติกาชุมชนขึ้นมา  จากนั้นจึงนำร่างดังกล่าวมาประชุมร่วมกับชาวบ้านในทุกหมู่บ้านผ่านเวทีประชุมประจำเดือนของหมู่บ้าน  จากนั้นจึงเปิดเวทีในการรับฟังความคิดเห็นรอบสุดท้ายก่อนนำกติกาดังกล่าวประกาศให้ประชาชนทั่วไปได้รับทราบและถือปฏิบัติ มีการกำหนดมาตรการลงโทษ มีมาตรการปรับผู้ที่ผ่าฝืน

  • กติกาชุมชนในการอนุรักษืห้วยหนุนปาน
  • ภาพกิจกรรมการรับฟังความคิดเห็นเกี่ยวกับการกำหนดกติกาชุมชน

 

2. มีมาตรการทางสังคมของกลุ่ม ชุมชน

มีมาตรการทางสังคมนอกเหนือจากกติกาชุมชนที่ประกาศให้ทราบโดยทั่วกัน และมาตรการลงโทษผู้ไม่ปฏิบัติตามกติกาแล้ว ยังมีมาตรการทางสังคมในการดูแลห้วยหนุนปาน โดยหากมีคนใดหรือกลุ่มใดไปดื่มเหล้าหรือสิ่งเสพติดในบริเวณห้วยหนุนปาน ร้านค้าสวัสดิการชุมชนจะไม่จำหน่ายสินค้าให้  หรือหากมีใครที่จับปลาโดยผิดวิธีก็จะมีการประกาศชื่อผ่านหอกระจายข่าวว่าคนกลุ่มนี้ทำให้ห้วยหนุนปานเสียหาย ทำให้ผู้ที่ถูกประกาศชื่อเกิดความละอายและลด ละ เลิก พฤติกรรม

 

 

3. มีธรรมนูญของชุมชน

 

 

 

4. อื่นๆ เช่น ออกเป็นข้อบัญญัติท้องถิ่น ฯลฯ

 

 

 

5. เกิดกระบวนการชุมชน

 

 

 

1. เกิดการเชื่อมโยงประสานงานระหว่างกลุ่ม / เครือข่าย (ใน และหรือนอกชุมชน)

การดำเนินโครงการอนุรักษ์ห้วยหนุนปานมีการจัดกลไกเพื่อประสานงานทั้งภายในชุมชนและภายนอกชุมชน ภายในชุมชนนั้นเป็นการเชื่อมประสานผู้นำชุมชนจากทั้ง 4 หมู่บ้านมาทำงานร่วมกัน จากเดิมที่ต่างคนต่างทำ วันนี้ใช้พื้นที่สาธารณะห้วยหนุนปานเป็นตัวเชื่อมผู้ใหญ่บ้านจากทั้ง 4 หมู่บ้านมาทำงานร่วมกัน ส่วนภายนอกชุมชนนั้นมีการเชื่อมโยงการทำงานกับองค์การบริหารส่วนจังหวัดพัทลุง  สถานพินิจ และเครือข่ายนักจัดรายการวิทยุจังหวัดพัทลุง ในการร่วมพัฒนาพื้นที่ ร่วมรณรงค์ประชาสัมพันธ์

 

 

2. การเรียนรู้การแก้ปัญหาชุมชน (การประเมินปัญหา การวางแผน การปฏิบัติการ และการประเมิน)

คณะทำงานได้เรียนรู้กระบวนการทำงานที่เป็นระบบจากการพัฒนาศักยภาพของ สสส. ร่วมกับ สจรส. มอ. ทำให้คณะทำงานมีการใช้ข้อมูลพื้นฐานจากชุมชนมาวิเคราะห์ปัญหา มีการวางแผน และดำเนินการตามแผน และจากการที่คณะทำงานได้เรียนรู้การทำงานอย่างเป็นระบบนี้เอง ได้มีการถ่ายทอดไปยังคนในชุมชนที่เข้าร่วมโครงการ ทั้งในรูปแบบการการให้ความรู้และจากการสังเกตุพฤติกรรมของคณะทำงานของประชาชน แล้วเริ่มนำไปปรับใช้ในการดำรงชีวิต

 

 

3. การใช้ประโยชน์จากทุนในชุมชน เช่น การระดมทุน การใช้ทรัพยากรบุคคลในชุมชน

เมื่อห้วยหนุนปานได้รับการพัฒนาให้มีสภาพแวดล้อมที่ดีขึ้น ผู้นำชุมชนทั้ง 4 ชุมชนได้ร่วมกันคิดต่อที่จะพัฒนาพท้นที่ให้เป็นแหล่งพักผ่อนหน่อนใจ จึงกำหนดให้มีการระดมทุนเพื่อจัดสร้างศาลากลางน้ำ โดยให้ประชาชนในชุมชนทั้ง 4 หมู่บ้านได้เข้ามามีส่วนร่วมในการระดมทุน จนวันนี้ศาลาระดมทุนได้มากกว่า 50,000 บาท และได้นำมาจัดสร้างศาลากลางน้ำ เพื่อใช้เป็นสถานที่จัดกิจกรรมต่าง ๆของชุมชนต่อไปในอนาคต

  • ภาพถ่ายกิจกรรมระดมทุน

 

4. มีการขับเคลื่อนการดำเนินงานของกลุ่มและชุมชนที่เกิดจากโครงการอย่างต่อเนื่อง

 

 

 

5. เกิดกระบวนการจัดการความรู้ในชุมชน

 

 

 

6. เกิดทักษะในการจัดการโครงการ เช่น การใช้ข้อมูลในการตัดสินใจ การทำแผนปฏิบัติการ

การดำเนินการใดๆ ของคณะทำงานและผู้นำชุมชนนั้น ก่อนจะดำเนินการกิจกรรมมีการประชุมและใช้ข้อมูลที่มีการเก็บรวบรวมมาประกอบการตัดสินใจ เช่นก่อนมีการพัฒนาห้วยหนุนปานก็มีการสำรวจก่อนว่าสภาพปัจจุบันเป็นอย่างไร  มีภาคีองค์กรใดบ้างที่จะเข้ามาช่วย  มีการทำเวทีคืนข้อมูลให้ชุมชนก่อนตัดสินใจ  หรือกระบวนการในการกำหนดกติกาชุมชนก็มีการรับฟังความคิดเห็นจากประชาชนก่อนที่จะมีการตัดสินใจออกกติกาชุมชน

 

 

7. อื่นๆ

 

 

 

6. มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ

 

 

 

1. ความรู้สึกภาคภูมิใจในตัวเอง / กลุ่ม / ชุมชน

วันนี้คนโหล๊ะเร็ดทั้ง 4 หมู่บ้านให้การยอมรับการทำงานของคณะทำงาน มากขึ้นและมีความรู้สึกหวงแหนห้วยหนุนปาน มีการเข้าทำกิจกรรมต่าง ๆในพื้นที่ หากวันนี้มีใครเข้าไปในพื้นที่ก็จะได้รับการคัดค้านหรือเข้าไปมีส่วนร่วมในฐานะเจ้าของพื้นที่

 

 

2. การเห็นประโยชน์ส่วนรวมและส่วนตนอย่างสมดุล

 

 

 

3. การใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย และพอเพียง

 

 

 

4. ชุมชนมีความเอื้ออาทร

 

 

 

5. มีการตัดสินใจโดยใช้ฐานปัญญา

 

 

 

6. อื่นๆ

ความร่วมมือใเครือข่ายนสายคลอง
มีกาเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมในคลอง มีศาลากลางน้ำ ไว้ที่ทำกิจกรรมร่วมทั้ง 4 หมู่ การใช้ประโยชน์จากพื้นที่ริมตลิ่ง

 

 

7. บทคัดย่อ

 

 

 

1. บทคัดย่อ

 

** สรุปภาพรวมโครงการ/รายละเอียด จะนำไปใส่ในบทคัดย่อของรายงาน ส.3