แบบฟอร์มการเก็บข้อมูลเพื่อการประเมินแบบมีโครงสร้าง

ชื่อโครงการ บ้านหาดสูงน่าอยู่มุ่งสู่สุขภาวะ

รหัสโครงการ 57-01420 รหัสสัญญา 57-00-1169 ระยะเวลาโครงการ 1 กรกฎาคม 2557 - 31 กรกฎาคม 2558

แบบประเมินคุณค่าของโครงการที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเสริมสุขภาพ

เป็นการคุณค่าที่เกิดจากโครงการในมิติต่อไปนี้

  • ความรู้ด้านการสร้างเสริมสุขภาพและนวัตกรรมเชิงระบบสุขภาพชุมชน
  • การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่มีผลต่อสุขภาวะ
  • การปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ
  • ผลกระทบเชิงบวกและนโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อการสร้างสุขภาวะชุมชน
  • กระบวนการชุมชน
  • มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น
ผลที่เกิดขึ้นรายละเอียดหลักฐาน/แหล่งอ้างอิงแนวทางการพัฒนาต่อ
มีไม่มี
1. เกิดความรู้ หรือ นวัตกรรมชุมชน

 

 

 

1. ความรู้ใหม่ / องค์ความรู้ใหม่

 

 

 

2. สิ่งประดิษฐ์ / ผลผลิตใหม่

 

 

 

3. กระบวนการใหม่

 

 

 

4. วิธีการทำงาน / การจัดการใหม่

การดำเนินโครงการทำให้เกิดการทำงานใหม่ในชุมชนซึ่งเป็นการทำงานร่วมกันระหว่างภาควิชาการคือมหาวิทยาลัยทักษิณ และ รพ.สต. กับภาคประชาชนในการสร้างพื้นที่สาธารณะที่เอื้อต่อสุขภาพของคนในชุมชน โดยร่วมกันจัดตั้งและบริหารจัดการสวนสมุนไพรชุมชน ลานสุขภาพ และอื่นๆ ที่ส่งเสริมการออกกำลังกายและดูแลสุขภาพของคนในชุมชน

ภาพกิจกรรมความร่วมมือในการจัดกิจกรรมระหว่างนักวิชาการและประชาชนในพื้นที่

จะต้องมีการขยายผลการใช้ประโยชน์จากพื้นที่สาธารณะสวนสมุนไพร โดยอาจพัฒนาสูตรยาสมุนไพรที่เหมาะสมกับโรคที่พบมากในชุมชน

5. การเกิดกลุ่ม / โครงสร้างในชุมชนใหม่

เกิดกลุ่มเฝ้าระวังตนเอง ซึ่งเป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงเรื่องความดัน เบาวาน และกลุ่มโรค NcD ในชุมชน จำนวน 100 คน มารวมกลุ่มกันทำกิจกรรมต่าง ๆและช่วยกันดูแล ตักเตือน ให้กำลังใจในการดูแลสุขภาพของสมาชิกในกลุ่ม

กิจกรรมการตรวจโรคและกิจกรรมการเฝ้าระวังโรคต่าง ๆ ของกลุ่ม

จะต้องเชื่อมโยงการทำงานของกลุ่มไปยังกลุ่มเยาวชนและกลุ่มผู้สูงอายุ เพื่อนำเอาประสบการณืของสมาชิกในกลุ่มไปถ่ายทอดให้เยาสชนและผู้สูงอายุให้ตระหนักถึงการดูแลสุขภาพตนเองก่อนเป็นโรคเรื้อรัง

6. แหล่งเรียนรู้ใหม่

 

 

 

7. อื่นๆ

 

 

 

2. เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่เอื้อต่อสุขภาพ

 

 

 

1. การดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคล

มีการจัดกิจกรรมการดูแลสุขภาพส่วนบุคคล ต้องแต่การควบคุมอาหารการกิน การออกกำลังกาย การปรับสภาพแวดล้อมในบ้านให้ถูกสุขลักษณะ เพื่อให้สุขภาพของกลุ่มเสี่ยงดีขึ้น

กิจกรรมการประกวดครัวเรือนต้นแบบดูแลสุขภาพ

จะต้องมีการขยายผล โดยอาจใช้การประกวดครัวเรือนต้นแบบเป็นฐาน มีการยกย่องชื่มชม และเผยแพร่ในวงกว้างเพื่อให้ชุมชนได้เข้าร่วมกิจกรรมให้มากขึ้น

2. การบริโภค

 

 

 

3. การออกกำลังกาย

มีการจัดกิจกรรมการออกกำลังกายโดยการเต้นแอโรบิค และการออกกำลังตามวัยให้กับคนในชุมชน ซึ่งมีการเต้นกันทุกเย็น มีสมาชิกเพิ่มขึ้นจากไมม่กี่สิบคน เป็นเกือบ 100 คนในปัจจุบัน

กิจกรรมการออกกำลังกายของคนในชุมชน

ควรพัฒนารูปแบบการออกกำลังกายให้สนุน น่าสนใจ และสอดคล้องกับวิถีชีวิต เช่นการออกกำลังกายโดยการพรวนดินแปลงสมุนไพรเป็นต้น

4. การลด ละ เลิก อบายมุข เช่น การพนัน เหล้า บุหรี่

 

 

 

5. การลดพฤติกรรมเสี่ยง เช่น พฤติกรรมเสี่ยงทางเพศ การขับรถโดยประมาท

 

 

 

6. การจัดการอารมณ์ / ความเครียด

 

 

 

7. การดำรงชีวิต / วิถีชีวิต เช่น การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น / สมุนไพรในการดูแลสุขภาพตนเอง

มีการสร้างแปลงสมุนไพรชุมชน เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้และแหล่งรวมคนในชุมชน ใช้องค์ความรู้ด้านสมุนไพรซึ่งได้รับการส่งเสริมจากภาควิชาแพทย์แผนไทย มหาวิทยาลัยทักษิณ มาปรับใช้เป็นสูตรยาชุมชน

แปลงสุมนไพรชุมชน

จะต้องขยายผลจากแปลงสุมนไพรไปสู่สวนสุมนไพรในครัวเรือนเพื่อให้ทุกครัวเรือนได้ตระหนักถึงการดูแลสุขภาพดดยใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านยาสมุนไพร

8. พฤติกรรมการจัดการตนเอง ครอบครัว ชุมชน

 

 

 

9. อื่นๆ

 

 

 

3. การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ (กายภาพ สังคม และเศรษฐกิจ)

 

 

 

1. กายภาพ เช่น มีการจัดการขยะ ป่า น้ำ การใช้สารเคมีเกษตร และการสร้างสิ่งแวดล้อมในครัวเรือนที่ถูกสุขลักษณะ

 

 

 

2. สังคม เช่น มีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ลดการเกิดอุบัติเหตุ ครอบครัวอบอุ่น การจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อเด็ก เยาวชน และกลุ่มวัยต่าง ๆ มีพื้นที่สาธารณะ/พื้นที่ทางสังคม เพื่อเอื้อต่อการส่งเสริมสุขภาพของคนในชุมชน มีการใช้ศาสนา/วัฒนธรรมเป็นฐานการพัฒนา

เกิดพื้นที่สาธารณะใน 2 ส่วนคือ ส่วนแรกคือแปลงสมุนไพรชุมชนที่เป็นแหล่งเรียนรู้และดูแลตนเองโดยใช้พืชสมุนไร และสาวนที่ 2 คือลานสุขภาพ ซึ่งเป็นที่รวมของคนในชุมชนที่ใช้ในการออกกำลังกาย การพบปะพูดคุยแลกเปลี่ยนข้อมูลต่าง ๆ เกี่ยวกับการดูแลสุขภาพของตนเอง ซึ่งผลที่เกิดขึ้นจากพื้นที่สาธารณะทั้ง 2 จุดในชุมชนทำให้คนในชุมชนมีสุขภาพดีขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

ภาพกิจกรรมในแปลงสมุนไพรและลานสุขภาพชุมชน

ควรมีการใช้พื้นที่สาธารณะให้เกิดประโยชน์มาขึ้น เช่น อาจจัดเวทีพูดคัย เสวนาในปัญหาต่าง ๆของชุมชนที่นอกเหนือจากปัญหาสุขภาพ เพื่อให้ชุมชนได้มีโอกาสแลกเปลี่ยนเรียนรู้การแก้ปัญหาต่าง ๆของชุมชนร่วมกันโดยใช้พื้นที่สาธารระที่เอื้อต่อสุขภาพเป็นแหล่งรวมคน

3. เศรษฐกิจสร้างสรรค์สังคม /สร้างอาชีพ / เพิ่มรายได้

 

 

 

4. มีการบริการสุขภาพทางเลือก และมีช่องทางการเข้าถึงระบบบริการสุขภาพ

 

 

 

5. อื่นๆ

 

 

 

4. การพัฒนานโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อสุขภาวะ

 

 

 

1. มีกฎ / กติกา ของกลุ่ม ชุมชน

เกิดกติการของกลุ่ม้ฝ้าระวังตนเองด้านสุขภาพ ที่จะปฎิบัติตนให้สุขภาพดีขึ้น เช่นไม่กินหวาม มัน เค็ม และมีกติกาของชุมชนในการดูแลแปลงสมุนไพรชุมชน เช่นทุกสิ้นเดือนจะต้องมีการปลูกสมุนไพรเพิ่มอย่างน้อยคนละ 1 ต้น เป็นต้น

กติกากลุ่มเฝ้าระวังตนเอง และข้อตกลงชุมชนในการดูแลสวนสมุนไพร

จะต้องพัฒนาให้เกิดเวทีสาธารณะเพื่อสร้างกติกาในการดูแลพื้นที่สาธารณะในวงกว้างมากขึ้น

2. มีมาตรการทางสังคมของกลุ่ม ชุมชน

 

 

 

3. มีธรรมนูญของชุมชน

 

 

 

4. อื่นๆ เช่น ออกเป็นข้อบัญญัติท้องถิ่น ฯลฯ

 

 

 

5. เกิดกระบวนการชุมชน

 

 

 

1. เกิดการเชื่อมโยงประสานงานระหว่างกลุ่ม / เครือข่าย (ใน และหรือนอกชุมชน)

เกิดการเชื่อมโยงการทำงานในชุมชนโดยใช้ รพ.สต. เป็นฐานสร้างกลุ่มผู้เฝ้าระวังตนเองเป็น และเชื่อมโยงการทำงานกับหน่วยงานภายนอกคือ มหาวิทยาลัยทักษิณวิทยาเขตพัทลุง เพื่อสร้างกิจกรรมต่าง ๆในพื้นที่

กิจกรรมความร่วมมือระหว่างคนในชุมชนและองค์กรต่าง ๆ

ควรมีการเชื่อมโยงการทำงานกับองค์การบริหารส่วนตำบลเพิ่มขึ้น เพื่อเป็นฐานในการสนับสนุนงบประมาณการจัดกิจกรรมของชุมชน

2. การเรียนรู้การแก้ปัญหาชุมชน (การประเมินปัญหา การวางแผน การปฏิบัติการ และการประเมิน)

 

 

 

3. การใช้ประโยชน์จากทุนในชุมชน เช่น การระดมทุน การใช้ทรัพยากรบุคคลในชุมชน

 

 

 

4. มีการขับเคลื่อนการดำเนินงานของกลุ่มและชุมชนที่เกิดจากโครงการอย่างต่อเนื่อง

 

 

 

5. เกิดกระบวนการจัดการความรู้ในชุมชน

 

 

 

6. เกิดทักษะในการจัดการโครงการ เช่น การใช้ข้อมูลในการตัดสินใจ การทำแผนปฏิบัติการ

 

 

 

7. อื่นๆ

 

 

 

6. มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ

 

 

 

1. ความรู้สึกภาคภูมิใจในตัวเอง / กลุ่ม / ชุมชน

 

 

 

2. การเห็นประโยชน์ส่วนรวมและส่วนตนอย่างสมดุล

 

 

 

3. การใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย และพอเพียง

 

 

 

4. ชุมชนมีความเอื้ออาทร

 

 

 

5. มีการตัดสินใจโดยใช้ฐานปัญญา

 

 

 

6. อื่นๆ

 

 

 

7. บทคัดย่อ

 

 

 

1. บทคัดย่อ

จากสถานการณ์ของคนในชุมชนบ้านหาดสูง หมู่ที่ 6 ตำบลบ้านพร้าว อำเภอป่าพะยอม จังหวัดพัทลุง ก่อนเริ่มดำเนินโครงการบ้านหาดสูงมุ่งน่าอยู่มุ่งสู่สุขภาวะ ที่ประชาชนป่วยเป็นโรคความดันโลหิตสูง จำนวน 31 คน โรคเบาหวาน 13 คน และรอบเอวเกิน 159 คน (ผู้หญิงไม่เกิน 80 ชม.ผู้ชายไม่เกิน 90 ซม.) ซึ่งสาเหตุเกิดจากการขาดการออกกำลังกายและการบริโภคอาหารที่ไม่ถูกต้อง พบว่ามีพฤติกรรมการออกกำลังกายสม่ำเสมอสัปดาห์ละอย่างน้อย 3-5 วันๆละอย่างน้อย 30 นาที ร้อยละ 38.10 พฤติกรรมการกินผักและผลไม้สดครึ่งกิโลกรัมต่อวันเพียงร้อยละ 46.15

ผลสรุปโครงการ
- จากการดำเนินโครงการตลอด 1 ปี มีกิจกรรมมากมายเกิดขึ้นมากมาย ซึ่งเกิดจากความร่วมมือระหว่างคนในชุมขนโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลและมหาวิทยาลัยทักษิณวิทยาเขตพัทลุง ซึ่งเป็นสถานศึกษาในพื้นที่ทำให้เกิดกระบวนการทำงานใหม่ที่ทำงานบนฐานความรู้เป็นสำคัญเกิดกลุ่มผู้เฝ้าระวังสุขภาพตนเองมากกว่า 100 คน ที่มีกิจกรรมร่วมกันทั้งการออกกำลังกายการดูแลสุขภาพด้วยสมุนไพรการลดหวาน มัน เค็ม เป็นต้นซึ่งกิจกรรมทั้งหมดถูกจัดขึ้นในพื้นที่สาธารณะเพื่อสุขภาพที่ชุมชนร่วมคิด ร่วมทำ ร่วมรับประโยชน์ ผลการดำเนินโครงการที่เป็นสิ่งที่ชุมชนภาคภูมิใจนอกเหนือจากสุขภาพที่ดีขึ้น คือการได้มีพื้นที่ในการพบปะ พูดคุย แลกเปลี่ยนทัศนคติ และร่วมกันแก้ปัญหาต่าง ๆ ของชุมชน จนได้รับคัดเลือกให้เป็นชุมชนต้นแบบในการสร้างครอบครัวคน 3 วัย ขององค์การบริหารส่วนตำบลบ้านพร้าว และจะพัฒนาสู่ตำบลสุขภาวะต่อไปในโอกาสอันใกล้

** สรุปภาพรวมโครงการ/รายละเอียด จะนำไปใส่ในบทคัดย่อของรายงาน ส.3