แบบฟอร์มการเก็บข้อมูลเพื่อการประเมินแบบมีโครงสร้าง

ชื่อโครงการ ทุ่งเกาะปาบร่วมรักษ์พืชผักพื้นบ้าน ม. 6 บ้านทุ่งเกาะปาบ

รหัสโครงการ 58-03964 รหัสสัญญา 58-00-1915 ระยะเวลาโครงการ 15 กันยายน 2558 - 15 ตุลาคม 2559

แบบประเมินคุณค่าของโครงการที่เกี่ยวข้องกับการสร้างเสริมสุขภาพ

เป็นการคุณค่าที่เกิดจากโครงการในมิติต่อไปนี้

  • ความรู้ด้านการสร้างเสริมสุขภาพและนวัตกรรมเชิงระบบสุขภาพชุมชน
  • การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่มีผลต่อสุขภาวะ
  • การปรับเปลี่ยนสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ
  • ผลกระทบเชิงบวกและนโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อการสร้างสุขภาวะชุมชน
  • กระบวนการชุมชน
  • มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ
คุณค่าที่เกิดขึ้น
ประเด็น
ผลที่เกิดขึ้นรายละเอียดหลักฐาน/แหล่งอ้างอิงแนวทางการพัฒนาต่อ
มีไม่มี
1. เกิดความรู้ หรือ นวัตกรรมชุมชน

 

 

 

1. ความรู้ใหม่ / องค์ความรู้ใหม่

พืชผักพื้นบ้านทุกชนิดมีประโยชน์และสรรพคุณทางยาสามารถนำมาป้องกันและรักษาโรคต่างๆได้

เอกสารให้ความรู้และเจ้าหน้าที่สาธารณสุข

จัดทำเอกสารประโยชน์และสรรพคุณของพืชผักพื้นบ้าน

2. สิ่งประดิษฐ์ / ผลผลิตใหม่

ร่วมอนุรักษ์พืชผักพื้นบ้าน โดยการส่งเสริมให้ปลูกพืชผักพื้นบ้านทุกครัวเรือน โดยเฉพาะพืชผักที่หายาก

ป้ายชื่อพืชผักพื้นบ้าน

เพิ่มป้ายชื่อพืชผักพื้นบ้าน

3. กระบวนการใหม่

จากการดำเนินโครงการทุ่งเกาะปาบร่วมรักษ์พืชผักพื้นบ้าน ทำให้ประชาชนในหมู่บ้านให้ความสนใจและเข้าร่วมกิจกรรมอย่างต่อเนื่องและแกนนำเยาวชนได้เข้าร่วมกิจกรรม ช่วยหาข้อมูล แล้วนำมาวิเคราะห์ข้อมูลทำให้เกิดจิตสำนึกในการอนุรักษ์พืชผักพื้นบ้านร่วมกัน

คณะทำงานและแกนนำเยาวชน

คณะทำงาน

4. วิธีการทำงาน / การจัดการใหม่

เกิดรูปแบบการดำเนินงานที่ครอบคลุมมากขึ้น มีทั้งคณะทำงาน ประชาชน และเยาวชนเข้ามาร่วมโครงการ

-

-

5. การเกิดกลุ่ม / โครงสร้างในชุมชนใหม่

 

 

 

6. แหล่งเรียนรู้ใหม่

ครัวเรือนต้นแบบจำนวน 5 ครัวเรือน

นายหมาดหนอด ดินเตบ นายหมาดอน หมาดง๊ะ นางฮาเรี๊ยะ หมื่ออาด นางฮอลีย๊ะ จิมาร นางแบด๊ะ ณะเตี้ย

ให้เป็นศูนย์เรียนรู้ในชุมชน

7. อื่นๆ

 

-

-

2. เกิดการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมที่เอื้อต่อสุขภาพ

 

 

 

1. การดูแลสุขอนามัยส่วนบุคคล

ประชาชนในหมู่บ้านนำพืชผักพื้นบ้านมาเป็นยาเพื่อป้องกันและรักษาโรคต่างๆ

จากการสำรวจและสอบถาม

ประชาสัมพันธ์ประโยชน์และสรรพคุณของพืชผักพื้นบ้านอย่างต่อเนื่อง

2. การบริโภค

ชุมชนนำพืชผักต่างๆมาบริโภคและนำมาแปรรูปเป็นอาหารต่างๆ และตระหนักให้ชุมชนได้ปลูกพืชผักไว้บริโภคต่อไป

จากการสำรวจและสอบถาม

ให้ทุกครัวเรือนร่วมรักษ์และปลูกผักพื้นบ้าน

3. การออกกำลังกาย

 

 

 

4. การลด ละ เลิก อบายมุข เช่น การพนัน เหล้า บุหรี่

ลดละเลิก การสูบบุหรี่ในที่สาธารณะอย่างเห็นได้ชัด

จากการสังเกต

สร้างมาตรการทางสังคม

5. การลดพฤติกรรมเสี่ยง เช่น พฤติกรรมเสี่ยงทางเพศ การขับรถโดยประมาท

 

 

 

6. การจัดการอารมณ์ / ความเครียด

การมีส่วนร่วมในการเข้าร่วมกิจกรรมทำให้มีความสุขและสนุกไม่เครียด

-

-

7. การดำรงชีวิต / วิถีชีวิต เช่น การใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่น / สมุนไพรในการดูแลสุขภาพตนเอง

นำพืชผักพื้นบ้านมาทำเป็นอาหาร และเป็นยารักษาโรคต่างๆ

ปราชญ์ชาวบ้าน

-

8. พฤติกรรมการจัดการตนเอง ครอบครัว ชุมชน

ให้ประชาชนในชุมชนร่วมกันปลูกผักพื้นบ้าน

จากการสำรวจ

-

9. อื่นๆ

 

 

 

3. การสร้างสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาพ (กายภาพ สังคม และเศรษฐกิจ)

 

 

 

1. กายภาพ เช่น มีการจัดการขยะ ป่า น้ำ การใช้สารเคมีเกษตร และการสร้างสิ่งแวดล้อมในครัวเรือนที่ถูกสุขลักษณะ

สมาชิกในชุมชนไม่ใช้สารเคมีในการปลูกผัก

-

-

2. สังคม เช่น มีความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน ลดการเกิดอุบัติเหตุ ครอบครัวอบอุ่น การจัดสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อเด็ก เยาวชน และกลุ่มวัยต่าง ๆ มีพื้นที่สาธารณะ/พื้นที่ทางสังคม เพื่อเอื้อต่อการส่งเสริมสุขภาพของคนในชุมชน มีการใช้ศาสนา/วัฒนธรรมเป็นฐานการพัฒนา

-

-

-

3. เศรษฐกิจสร้างสรรค์สังคม /สร้างอาชีพ / เพิ่มรายได้

1.มีกลุ่มสตรี มีจำนวนสมาชิก 40 คน มีเงินทุนหมุนเวียนเพื่อให้สมาชิกกู้ยืม

2.มีกลุ่มตัดเย็บเสื้อผ้า มีจำนวนสมาชิก 20 คน วัตถุประสงค์เพื่อให้สมาชิกได้มีรายได้เสริมและตัดเย็บเสื้อผ้าใช้เอง

3.มีอาสาสมัครสาธารณสุข จำนวน 18 คน วัตถุประสงค์เพื่อประสานงานด้านสุขภาพของคนในชุมชนให้หน่วยงานที่รับผิดชอบ

ทะเบียนกลุ่ม และ รายชื่อสมาชิก

เพิ่มสมาชิกกลุ่มและกิจกรรมของกลุ่มอย่างต่อเนื่อง

4. มีการบริการสุขภาพทางเลือก และมีช่องทางการเข้าถึงระบบบริการสุขภาพ

-

-

-

5. อื่นๆ

-

-

-

4. การพัฒนานโยบายสาธารณะที่เอื้อต่อสุขภาวะ

 

 

 

1. มีกฎ / กติกา ของกลุ่ม ชุมชน

ให้ทุกครัวเรือนปลูกผักพื้นบ้านอย่างน้อย 20 ชนิด

สอบถามและสำรวจ

ส่งเสริมการปลูกผักพื้นบ้านอย่างต่อเนื่อง

2. มีมาตรการทางสังคมของกลุ่ม ชุมชน

-

-

-

3. มีธรรมนูญของชุมชน

-

-

-

4. อื่นๆ เช่น ออกเป็นข้อบัญญัติท้องถิ่น ฯลฯ

-

-

-

5. เกิดกระบวนการชุมชน

 

 

 

1. เกิดการเชื่อมโยงประสานงานระหว่างกลุ่ม / เครือข่าย (ใน และหรือนอกชุมชน)

เชื่อมโยงเครือข่ายโรงพยาบาลชุมชนตำบลเขาขาว เช่น ข้อมูลสรรพคุณทางยาของพืชผักพื้นบ้าน

-

-

2. การเรียนรู้การแก้ปัญหาชุมชน (การประเมินปัญหา การวางแผน การปฏิบัติการ และการประเมิน)

ชุมชนมีการจัดเก็บข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูลและบันทึกรายงานผลการดำเนินงานนำมาทำแผนและแก้ปัญหาโดยชุมชนเอง

 

นำแผนสู่การปฏิบัติและนำเสนอต่อชุมชน

3. การใช้ประโยชน์จากทุนในชุมชน เช่น การระดมทุน การใช้ทรัพยากรบุคคลในชุมชน

ใช้ทรัพยากรในชุมชน ได้แก่ คน ผู้ทรงคุณวุฒิ ปราชญ์ผู้รู้ในชุมชน เพื่อเผยแพร่ให้คนรุ่นหลัง

-

เอกสาร

4. มีการขับเคลื่อนการดำเนินงานของกลุ่มและชุมชนที่เกิดจากโครงการอย่างต่อเนื่อง

คณะทำงานและครัวเรือนเป้าหมายจัดกิจกรรมร่วมรักษ์พืชผักพื้นบ้าน

จัดกิจกรรมร่วมรักษ์ปลูกผักพื้นบ้าน

 

5. เกิดกระบวนการจัดการความรู้ในชุมชน

คณะทำงานกับการส่งเสริมการปลูกพืชผักพื้นบ้าน

เอกสาร/รายงาน

เอกสารคู่มือ

6. เกิดทักษะในการจัดการโครงการ เช่น การใช้ข้อมูลในการตัดสินใจ การทำแผนปฏิบัติการ

เกิดการรวมกลุ่มในการนำข้อมูลที่ได้มาจัดทำแผนปฏิบัติการในชุมชนในการแก้ปัญหาแต่ละด้าน

รายงานผลการดำเนินงาน/แผนปฏิบัติการ

 

7. อื่นๆ

-

-

-

6. มิติสุขภาวะปัญญา / สุขภาวะทางจิตวิญญาณ

 

 

 

1. ความรู้สึกภาคภูมิใจในตัวเอง / กลุ่ม / ชุมชน

คณะกรรมการการดำเนินงาน มีความภูมิใจในการทำงานที่ทางชุมชนให้ความร่วมมือและงานที่ได้รับมอบหมายเกิดประโยชน์กับชุมชน และได้รับความไว้วางใจในการดำเนินงานต่อ

การพูดคุย และการสนทนา

-

2. การเห็นประโยชน์ส่วนรวมและส่วนตนอย่างสมดุล

การดำเนินงานมีความตั้งใจในการทำงานโดยมีการเสียสละเวลาในการประกอบอาชีพของตนเองในบางช่วงกิจกรรมหรือการเข้าร่วมประชุม มีการสลับหมุนเวียนกันในทางทีมงานเพื่อไม่ให้มีผลกระทบกับการประกอบอาชีพหรือการใช้ชีวิตประจำวัน

การพูดคุย การสัมภาษณ์

-

3. การใช้ชีวิตอย่างเรียบง่าย และพอเพียง

ส่วนใหญ่มีการน้อมนำแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง มีการปลูกผักพื้นบ้านเพิ่มขึ้นและใช้พืชสมุนไพรในท้องถิ่นในการป้องกันและรักษาโรคต่างๆ เพื่อลดรายจ่ายในครัวเรือน

จาการรายงานผลการดำเนินงาน

จัดทำคู่มือ

4. ชุมชนมีความเอื้ออาทร

การช่วยเหลือในการทำกิจกรรมร่วมกันของชุมชนทั้งกิจกรรมในโครงการและกิจกรรมอื่นๆของชุมชน เช่น งานแต่งงาน งานุญ งานกีฬาของชุมชน

จากการสังเกตการทำกิจกรรม และการติดตามลงพื้นที่

-

5. มีการตัดสินใจโดยใช้ฐานปัญญา

-

-

-

6. อื่นๆ

-

-

-

7. บทคัดย่อ

 

 

 

1. บทคัดย่อ

จากการดำเนินงานโครงการทุ่งเกาะปาบร่วมรักษ์พืชผักพื้นบ้านมีวัตถุประสงค์การดำเนินงานโครงการจำนวน 4 วัตถุประสงค์ คือ 1. เพื่อให้คนในชุมชนมีความรู้ ความเข้าใจการอนุรักษ์ผักพื้นบ้าน 2. เพื่อพัฒนาศักยภาพผู้รับผิดชอบโครงการ และสนับสนุนการทำงานของโครงการ 3. เพื่อส่งเสริมความเข้มแข็งและอนุรักษ์พืชพันธ์ผักพื้นบ้านหายากของชุมชนให้คงอยู่เป็นมรดกสืบไป 4. เพื่อยกระดับกลไกการมีส่วนร่วมของชุมชน

  • ผลงานที่สำคัญ มีการจัดทำฐานข้อมูลของพืชผักพื้นบ้านที่มีอยู่ในชุมชนทั้งหมดจำนวน 45 ชนิด ได้แก่ อัญชัน ไพล ชะอม ตะขาบ เขาคัน เสาวรส ขมิ้น ส้มปอย บอลส้ม บัวบก ขิง ตะไคร้ ชะพลู พล่าโหม ต้นพ้อ ตลิงปลิง กระถิน ผักหวาน เตยหอม ชะมวง พูดโร ผักกาดนกเขา ย่านาง ต้นเอ็น ตำลึง ถั่วพลู ถั่วแกะ มันถะ ยอดหมุย ยาร่วง ดอกแค หญ้าหนวดแมว ผักปรัง ดอกโดน รากคร๋อง ข่า มะกรูด ว่านหางจระเข้ ยอ ฟ้าทลายโจร กระเจี๊ยบเขียว มะนาว พลับพลึง หม้อข้าวหม้อแกงลิง ผุ้งผิ้ง

  • มีแกนนำชุมชนที่มีทักษะในการเก็บข้อมูล 40 คน ได้แก่ คณะทำงานจำนวน 15 คน กลุ่มเยาวชนจำนวน 10 คน ตัวแทน อสม.จำนวน 10 คน กลุ่มสตรีจำนวน 5 คน

  • ได้จัดทำหนังสือเพื่อรวบรวมประโยชน์และสรรพคุณของพืชผักพื้นบ้านจำนวน 45 ชนิด เช่น ตะไคร้ มีสรรพคุณ แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ ขับปัสสาสวะ แก้นิ่ว ขับประจำเดือน ขิง มีสรรพคุณ เป็นยาขับลม ช่วยเจริญอาหาร แก้ไอ ช่วยย่อยไขมัน บัวบก มีสรรพคุณ ใช้ทาแผล ลดไข้ เจ็บคอ ร้อนใน แก้ท้องเสีย ข่า มีสรรพคุณ แก้โรคกลากเกลื้อน แก้ท้องอืด ขับลม มะกรูด มีสรรพคุณ แก้ลมวิงเวียน บำรุงหัวใจ ขับลมลำไส้ แก้ไอ แก้เสมหะ ขจัดรังแค ว่านหางจระเข้ มีสรรพคุณ รักษาแผลสด แผลไฟไหม้นำ้ร้อนลวก รักษาแผลในกระเพาะอาหาร เป็นยาระบาย ไพล มีสรรพคุณ เป็นยาขับลม เป็นยาสมานแผล แก้เคล็ดขัดยอก ยอ มีสรรพคุณ แก้คลื่นไส้อาเจียน ฟ้าทลายโจร มีสรรพคุณ แก้เจ็บคอ ท้องเสีย แก้ไข้ กระเจี๊ยบเขียว มีสรรพคุณ รักษาโรคกระเพาะอาหารและลำไส้ รักษาความดัน บำรุงสมอง เป็นยาระบาย แก้พยาธิ มะนาว มีสรรพคุณ ขับเสมหะ แก้ไอ แก้โรคเลือดออกตามไรฟัน ย่านาง มีสรรพคุณ แก้ไข้ทุกชนิด ตลิงปลิง มีสรรพคุณ ช่วยต้านเซลล์มะเร็ง ช่วยลดปริมาณนำ้ตาลในเลือด ป้องกันโรคเบาหมาน แก้ตัวร้อนเป็นไข้ ย่อยอาหาร ละลายเสมหะย่านเอ็น มีสรรพคุณ แก้เมื่อย เป็นยาบำรุงเส้นเอ็น แก้เส้นเอ็นพิการ อัญชัน มีสรรพคุณ บำรุงสายตา ช่วยขับปัสสาวะ ผ่อนคลายกล้ามเนื้อ แก้ปวดฟัน ใช้ผสมอาหาร บำรุงเส้นผม ชะอม มีสรรพคุณ แก้ท้องเฟ้อ ขับลมในลำไส้ เป็นยาพยาธิ ช่วยขับถ่าย ป้องกันโรคท้องผูก ช่วยลดความร้อนในร่างกาย ตะขาบ มีสรรพคุณ รักษาหูนำ้หนวก แก้อาการฟกชำ้ ถอนพิษตะขาบและถอนพิษแมงป่องได้ ถั่วพลู มีสรรพคุณ ช่วยย่อยอาหารในกระเพาะ ช่วยลดกรดไขมัน แก้อาการปวดหรือมวนท้อง แก้ร้อนในกระหายนำ้ ช่วยบำรุงกำลัง ม่าวพูโร มีสรรพคุณ ป้องกันมะเร็ง ป้องกันโรคหัวใจล้มเหลว บำรุงสายตา ช่วยขับโลหิต ขับเสมหะ เป็นยาระบาย ขับปัสสาวะ แก้ขับนำ้คาวปลา แก้ฟกชำ้ ชะพลู มีสรรพคุณ เจริญอาหาร แก้โรคตาฟาง บำรุงกระดูกและฟัน ช่วยขับถ่าย แก้ท้องอืดท้องเฟ้อ ยอดหมุย มีสรรพคุณ แก้ปวดศรีษะ แก้หลอดลมอักเสบ แก้ตามืดตามัว และทาแก้พิษงู

  • ชุมชนบ้านทุ่งเกาะปาบมีจำนวนครัวเรือนทั้งหมด 257 ครัวเรือน มีครัวเรือนที่จัดทำบัญชีครัวเรือน จำนวน 130 ครัวเรือน

  • มีครัวเรือนต้นแบบที่ทำเรื่องการปลูกพืชผักพื้นบ้านจำนวน 40 ครัวเรือน มีการปลูกผักพื้นบ้านทุกครัวเรือน

  • เกิดศูนย์เรียนรู้ในครัวเรือนต้นแบบที่ทำเรื่องการอนุรักษ์และปลูกพืชผักพื้นบ้านจำนวน 5 ครัวเรือน ได้แก่ นายหมาดหนอด ดินเตบ นางฮาเรี๊ยะ หมื่นอาด นายหมาดอน หมาดง๊ะ นางแบด๊ะ ณะเตี้ย และนางฮอลีย๊ะ จิมาร

  • มีสภาหมู่บ้าน 1 สภา ที่สมาชิกสภาประกอบด้วยกรรมการหมู่บ้านและตัวแทนกลุ่มต่างๆในชุมชนจำนวน 30 คน ได้แก่ กรรมการหมู่บ้านจำนวน 15 คน ตัวแทนอสม.จำนวน 10 คน และตัวแทนกลุ่มสตรีจำนวน 5 คน

  • สิ่งสำคัญไม่น้อยคือระบบการทำงานของชุมชนที่มีการจัดการบริหารงานแบบโปร่งใสมีความเป็นธรรมาภิบาลตรวจสอบได้อย่างรอบด้านตามตัวชี้วัดที่ร่วมกันกำหนดโดยคณะทำงานโครงการ และมีภาคีการทำงาน มีคณะทำงานที่รับผิดชอบงานแต่ละด้านและมีความพร้อมที่จะเรียนรู้ตลอดเวลา

  • การจัดทำแผนต่อไปคณะทำงานพื้นที่มีการรวมตัวเพื่อการจัดตั้งองค์กรเป็นองค์กรคุณภาพมีคณะทำงานที่มีความชัดเจนขึ้นโดยการของบกองทุนท้องถิ่นมาดำเนินงานต่อไปเพื่อให้เกิดความยั่งยืน
** สรุปภาพรวมโครงการ/รายละเอียด จะนำไปใส่ในบทคัดย่อของรายงาน ส.3